Nikola Tesla Kimdir?

Başlatan FORCEMASTER, 30 Mart 2006, 08:28:01

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

FORCEMASTER

Bir Hýrvat rahibin oðlu olarak dünyaya gelen bu kiþi, elinde mühendislik diplomasýyla, umutlarýný gerçekleþtirmek için 1884'te ABD'ye göç etmiþ; ama, iki kat iþ ve aldatmacayla karþýlaþmýþtý. Diþini týrnaðýna takýp çalýþtýðý o zor günler 3 yýl sürmüþtü.
Nikola Tesla, birkaç ay içinde kendini, dünyayý dönüþtürecek teknolojik devrimin merkezinde buldu. Keþifleri Faraday'ýnkilerle ayný düzeydeydi ve baþarýlarýnýn çaðýmýza etkileri ise, Edison'u bile geride býrakacak düzeyde. Öyle ki, günümüzde pek çok araþtýrmaya esin kaynaðý olmasý nedeniyle "Çaðdaþ Prometheus" diye adlandýrýlýyor. Tüm bunlara raðmen, çok az kiþi Tesla'nýn kim olduðunu biliyor. Onun öyküsü, pek çok baþarýya imza atan, yalnýz baþýna ölmek zorunda kalan, sade yaþamý mum ýþýðý gibi sönen bir bilim adamýnýn trajedisi.
Tesla, çok küçük yaþlardan itibaren elektrikle ilgilenmeye baþladý. Gençlik yýllarýnda bu tutkusunu akademik alana taþýdý ve Avusturya'da, Graz Teknik Üniversitesi'nin mühendislik bölümüne girdi.
Burada, en önemli buluþlarýna ilham kaynaklýðý edecek bir elektrik cihazýyla karþýlaþtý. "Gram dinamosu" olarak bilinen bu cihaz, manyetik alan içinde sarýlý teller yardýmýyla bir motor gibi çalý-þýyordu. Ayný zamanda, elektrik akýmýndan doðan hareketle jeneratör görevi de üstleniyordu. 22 yaþýndaki Tesla, profesörlerine dinamolarýn yetersiz tasarýmlarýný kökten deðiþtirebileceðini söyledi. 4 yýl sonra da bu isteðini gerçekleþtirdi ve iki "alternatif akýmlý" (AC), motora gücünü vermek için döner manyetik alan yaratan dahiyane tasarýmýný gerçekleþtirdi. Yüksek verimli bu yeni "AC indüksiyon motoru"nu sergilemek arzusuyla yanan bilim adamý, "Continental Edison"da çalýþabilmek için Paris'e taþýndý. Þirket, Edison'un teknolojik imparatorluðunun Avrupa'daki ayaðýydý. Orada buluþunun gücünü kanýtlayabilir ve icat ettiði indüksiyon motoru, Edison'un þirketinin Strasbourg'da imzalayacaðý prestijli ýþýklandýrma anlaþmasýný tamamlamasýna yardýmcý olabilirdi.
Sonunda amacýna ulaþtý ve 1884'te, Edison'dan kendilerine katýlmasý için bir çaðrý aldý. Ýlk bakýþta, bu geliþme Tesla için cennetin kapýlarýnýn açýlmasýyla eþdeðerdi: Edison güçlü bir pratik zekâya ve ticari öngörüye sahipti. Ancak, teorilere yönelik ne sabrý ne de anlama yeteneði vardý. Teslay'a göreyse, yeni keþifler için, fizik yasalarýnýn derin bir þekilde incelenmesi gerekliydi. Bu iki farklý mizaç bir araya gelebilir miydi? Sonuçlara bakýldýðýnda sorunun yanýtý kolayca görülüyor. Kýsa bir süre sonra azýlý birer düþmana dönüþeceklerdi.
Aslýnda her iki taraf da suçlanabilir. Edison, kendi buluþu olan elektrik ampulü üzerinde odaklanmýþ ve bunu geliþtirmesi için de Tesla'ya büyük rakamlarda paralar vaat etmiþti. Tesla bu teklifi kabul etti, Edison'un istediði gibi buluþu geliþtirdi; ama, kendisine söz verilen primleri alamadý. Öte yanda, Edison'un büyük yatýrým yaptýðý ýþýklandýrma teknolojisini Tesla'nýn sýrtýna dayayýp, sonra onu yarý yolda býrakacaðý açýktý. Tesla, aslýnda sonucu bile bile lades demiþti.
Bu deðer bilmezlik karþýsýnda, 1887 yýlýnda Edison'un þirketi için çalýþmama kararý aldý ve canýný diþine takmaktan vazgeçti. Bu ayný zamanda "Akýmlar Savaþý"nýn da baþlangýcýydý.
Çalýþmasýna ara verdiði bir sýrada, ustabaþýna, fikir ve projelerini tek baþýna geliþtirmesine izin verilmesi halinde, elektrikle nasýl harikalar yaratabileceðine iliþkin hikâyeler anlattý. Ustabaþý, yeni yatýrým olanaklarý üstünde duran bir kiþinin varlýðýndan bahsetti ve hemen bir toplantý ayarladýlar. Birkaç ay içinde þansý dönmeye baþladý. Tesla Elektrik Þirketi adý altýnda kendi þirketini kurdu ve alternatif akýma dayalý yeni elektrik teknolojisinin tüm gereklerini karþýlayan anahtar buluþlarýn patentlerini alma yarýþýna girdi.

Tesla'nýn büyük ataðý, tam da Edison'un doðru akýma dayanan teknolojisinde yaþadýðý sýkýntýlý döneme denk geldi. Doðru akým, basitliðine karþýn çok önemli bir kusura sahipti. Görece olarak daha düþük voltaj üretiyor ve tel üzerinde yol alan akým, yaklaþýk 800 m. sonra gücünü yitiriyordu. Bu nedenle Edison, voltajý 100 volta yükseltmek için her 900 metrede bir güç istasyonu kurmak zorunda kalýyordu. Tesla'nýn AC teknolojisinde bu tür sorunlar yaþanmýyordu. 300.000 volt ve üzerine çýkabilen AC trans-formatörleri, büyük miktarlardaki elektrik kuvvetinin kilometrelerce uzaða taþýnmasýna olanak tanýyor ve diðer tranformatörler de, kuvveti ayný seviyede tutuyordu. Böylece kuvvet kaybý yaþanmýyordu.

AC sisteminin belirgin üstünlüðüne raðmen, Edison'un doðru akým üzerine yaptýðý yatýrýmlar, Tesla'nýn sistemi karþýsýnda çabuk pes etmeyeceðinin göstergesiydi. Akýmlar Savaþý 1888'de alevlendiðinde, meydana yeni bir rakip daha çýktý: Edison'un bir baþka azýlý düþmaný sanayici George Westinghouse...

Ancak, teknolojik yetersizliðini kapatabilmek için ilk kaný Edison dökmüþtü. Ýlk iþi, yüksek voltajlý alternatif akýmý karalama kampanyasý baþlatmak oldu. O dönemlerde sokaklardaki kedi ve köpekler, Westinghouse'un geliþtirdiði alternatif akým kullanan metal çubuklarla, elektrik verilerek öldürülüyordu. Ayrýca New York eyaleti yeni bir idam cezasý yöntemi bulmuþtu: elektrikli sandalye. Bunda da alternatif akým kullaný-lýyordu. Edison, kamuoyuna AC'nin kötü amaçlarla kullanýldýðý ve olumsuz bir geliþme olduðu izlenimini vermeye çalýþýyordu.

Westinghouse ise, buna misilleme olarak Edison'un doðru akýmýnýn bir bifteðin tek tarafýný 100 saniyede piþirebileceðini kanýtladý. Bu bir strateji ustalýðýydý. Ancak, 6 Aðustos 1890'da bir katilin idamýnda kullanýlan elektrikli sandalyenin etkisini unutturamadý.

Westinghouse, medyadaki olumsuz imajý delmek için bir kumar oynamaya karar verdi. Tesla'nýn alternatif akýmýný kullanarak yüzlerce madencinin hayatýný kurtaracaktý. Colorado'daki "The Gold King" madeni, ekonomik olmadýðý gerekçesiyle kapatýlma tehdidi altýndaydý. Herkes, madenin yakýnýndaki bir nehirden ucuz hidroelektrik ener-jisinin saðlanabileceðini ve bunun da madenin kapanmasýný engelleyebileceðini biliyordu. Ancak nehir 3,5 km. uzaklýktaydý. Yani, Edison'un doðru akým teknolojisi bu konuda yeterli olmayacaktý.

Westinghouse, alternatif akým sisteminin bunu baþarabileceðini kabul ettirdi ve 1891 yýlýnda, Tesla'nýn endüstriyel desteði madene elektrik taþýdý. Edison karþýsýndaki bu baþarýdan sonra, Westinghouse ikinci planýný hazýrladý. Chicago'da 1893'te yapýlacak Dünya Fuarý'nýn ýþýklandýrma anlaþmasýný imzaladý. Tesla, izleyenlerin þaþkýn bakýþlarý arasýnda vücudundan güvenli bir þekilde geçen alternatif akýmla parmaklarýnýn ucundaki elektrik ampullerini yakýnca, ikinci zafer de perçinlenmiþ oldu. Edison, doðru akýmýn gözden düþmesiyle, bu konudaki rekabeti durdurdu ve baþka ilgi alanlarýna yöneldi. Þirketi, Tesla'nýn AC teknolojisini elde etmek için Westinghouse'la anlaþma imzaladý. Ýki eski düþman kuruluþ, Niyagara Þelalesi'nin hidroelektrik enerjisinden yararlanmak için birlikte çalýþmaya karar verdi.

1895 yýlýnda güç istasyonunun açýlmasýyla "Akýmlar Savaþý"na son nokta kondu: Tabii ki Tesla'nýn kesin zaferiyle.
Ancak, bir türlü istediði hakký alamýyordu. Þimdi de Westinghouse þirketi onun sýrtýndan geçiniyor ve milyonlarca dolar kazanýyordu. Ve bir kez daha araþtýrmalarý için gerekli parayý elde edememiþti. Bu nedenle, elektromanyetizma gücünden yararlanma konusundaki amaçlarýný gerçekleþtirememiþti.

Tesla, 1890'larýn baþýnda pek çok ilginç keþfe daha imza atmýþtý. Dünya Fuarý'ndaki gösterisi bunlardan sadece biriydi. Bu keþifler arasýnda, floresanlý gaz lambasý, X-ýþýnlarýyla deneyler, radyonun keþfinden çok önce radyo dalgalarýyla ilgili (ABD Yüksek Mahkemesi 1943 yýlýnda radyonun Marconi deðil Tesla tarafýndan keþfedildiðini açýkladý) araþtýrmalar bulunuyor.

Ama aralarýnda en önemlisi, yüksek frekansta elektrik akýmý üretmesine olanak tanýyan ve "Tesla bobini" diye anýlan buluþuydu. Tesla, alternatif akým elektriðinin ilginç özelliklerini keþfetmiþti. Yüksek frekanslý AC, "yüzey etkisi" denilen özelliði nedeniyle, tellerin sadece dýþ yüzeylerinde yol alýyordu. Dünya Fuarý'nda vücuduna sardýðý tellerden geçen yüksek voltajlý AC'nin kendisine zarar vermemesinin nedeni buydu. Dahasý, Tesla bobini, radyo ve TV yayýnlarýnýn kapýsýný da araladý. Yine þaþýrtýcý çalýþmalarýndan bir baþkasý da, havada elektrik kuvvetinin iletilmesini incelediði deneydi

Colorado'daki laboratuvarda, yüksek frekanslý elektromanyetik alan oluþturmak için devasa bir bobin inþa etti. Ve 40 km. uzaklýktaki 200 ampulü yakmak için 10.000 watt gücündeki elektriði hava yoluyla göndermeyi baþardý.

Tesla, elektrik kuvvetini tüm dünyaya taþýyabilmesini saðlayacak çýðýrý açan tarihi bir buluþ gerçekleþtirdiðinin farkýndaydý. Ancak, bunu kanýtlayabilmesi için paraya ihtiyacý vardý. 1900 yýlýnda, ünlü sermayedar John Piermont Morgan'ýn desteðini arkasýna aldý ve patentlerinin kontrolünü elde etme imkâný saðladý.

Ama, yine maddi çýkarlarýn kurbaný olmuþtu. Morgan, AC teknolojisini kullanan elektrik þirketleriyle büyük yatýrým ortaklýklarýna giriþmiþ; Tesla'nýn yeni telsiz güç sistemini hayata geçirmesine olanak tanýmamýþtý. Morgan, dört yýl boyunca dahiye para ödedikten sonra projeden mali desteðini çekti. Böylece, Tesla'nýn telsiz güç rüyasý da suya düþtü. 50 yaþýndayken, parasýz ve iþsiz bir durumda en baþa döndü.

Ýlerleyen yýllarda, otel odalarýnda yalnýz baþýna yaþayan Tesla'nýn durumu acýnacak haldeydi. 5 ya da 8 Ocak 1943'te geçirdiði kalp krizi sonucunda, New York Oteli'nde hayatýný kaybetti. Belki de, Edison'la o amansýz yarýþa girmeseydi, þimdi büyük buluþlar anýtýndaki yerini alabilirdi. Onun yerine, adý sadece manyetik alanlarý ölçmekte kullanýlan birime verildi: "tesla". Bu, insanlýða büyük bir armaðan sunan Prometheus gibi, ýþýðý günlük yaþama taþýyan Tesla'nýn tek tesellisi.
Try not. Do or do not.There is no try

cement2005

26 Ocak 2007, 11:33:56 #1 Son düzenlenme: 26 Ocak 2007, 11:38:44 cement2005
Nikola Tesla, (d. 10 Temmuz 1856, Smiljana-Hýrvatistan – ö. 7 Ocak 1943, New York). Sýrp asýllý fizikçi, mucit, makine mühendisi ve elektrik mühendisi. 19. ve 20. yüzyýlýn en ilginç buluþçularýndan birisidir.

Babasý papazdý. Hiçbir zaman okuyup yazamamasýna raðmen, annesi halk arasýnda pratik ev aletleri mucidi olarak bilinirdi. Ona göre Tesla, yaratýcý dahi olmaya adaydý. Papaz olmasý için babasýnýn zorlamasýna karþý çýkarak, genç Tesla, mühendislik mesleðinde ýsrar etti. Annesi de onu destekledi, fizik ve matematikte bilgisini arttýrýrken Graz'daki Politeknik okuluna girdi ve Prag Üniversitesi'nde eðitimine devam etti. Yabancý teknik eserleri okuyabilmek için, orada, yabancý dil kursuna devam etti. Anadili olan Sýrpça ve ailece bildikleri Almancaya ek olarak Ýngilizce, Fransýzca ve Ýtalyancayý da öðrendi.

Prag'daki tahsilini 1880'de bitirdikten sonra, Budapeþte'de lisans üstü yaparken, profesörüyle alternatif akýmýn özelliklerini tartýþtý. Sonra bir Paris telefon þirketinde çalýþmaya baþladý. Burada doðru akým motorlarý ve dinamolar konusunda geniþ ve önemli tecrübeler edindi. Oradayken çalýþtýðý döner makineleri korumak için regüle edici kontrol cihazlarý icat etti.

Elektrik endüstrisinin durumu  
O günlerde genellikle doðru akým, ýsýtmaya, aydýnlatmaya, güç saðlamaya ve iletmeye en uygun elektrik akýmý olarak bilinirdi. Fakat doðru akým direnç kayýplarý o kadar büyüktü ki, her mil kare için bir güç santralýna gerek vardý. Ýlk akkor ampuller (110 Volt'ta), güç santralýna yakýn olsalar bile parlak yanmýyorlar ve bir milden daha uzaklýktakiler ise kaybolan güce baðlý olarak sönük yanýyorlardý.

1884'de genç Tesla, kafasý fikirlerle dolu ve cebinde 4 sentle New York'ta gemiden ayrýldý. Tecrübesi onu doðru akým motorlarý ve dinamolardaki komütatörün sonsuz sorunlar yaratan, gereksiz bir karýþýklýk olduðuna inandýrmýþtý. doðru akým üretecinin bir komütatörle dýþ devrede tamamen ayný yöne akan dalga dizileri þeklinde alternatif akým oluþturduðunu gördü. O zaman, motorda dönme hareketini saðlayacak bir doðru akým elde etmek için, yöntem tersine çevrilmeliydi. Her elektrik motorunun endüvi'si, motora alternatif akým beslemek için döndüðü anda manyetik kutuplarýn yönlerini deðiþtiren, döner komutatöre sahipti.

Ýlham
Tesla'ya göre bu doðru akým, saçmalýðýn ta kendisiydi. Hem jeneratör (üreteç) hem de motordaki komütatörü ortadan kaldýrmak ve alternatif akýmý tüm sistemde kullanmak akla uygun gelmekteydi. Fakat hiç kimse alternatif akýmda çalýþabilen bir motoru oluþturmamýþtý ve Tesla bu sorunu çok düþündü. 1882 Þubatýnda, Budapeþte'nin bir parkýnda Szigetti adýnda bir sýnýf arkadaþý ile gezinirken aniden haykýrdý: "Buldum!" Tüm elektrik endüstrisinde devrim yapacak olan "dönen manyetik alan"ý bulmuþtu. Dönen elemana baðlantý gereði olmayacaktý. Komütatör yoktu artýk.

Sonradan tüm alternatif akým elektrik sistemlerini tasarladý. Alternatörler, elektrik enerjisinin ekonomik iletimi ve daðýtýmý için gerilim yükseltici ve alçaltýcý transformatörler ve mekanik güç saðlamak için alternatif akým motorlarý. Dünyanýn her tarafýnda harcanýp giden su gücünün bolluðundan esinlenip, gerekli olan yerlere enerji daðýtabilen hidroelektrik santralleriyle bu büyük gücün elde edilmesini tasarladý. Budapeþte'de "Birgün Niyagara Çaðlayanýný elektrik elde etmek için kullanacaðým" diyerek dinleyenleri þaþýrttý.

Edison tarafýndan cesareti kýrýldý
Tesla'nýn aradýðý fýrsat ve þans kolayca eline geçmedi. O zamanlar New York'da Pearl caddesindeki ilk laboratuvarýnda akkor lambasý için pazar aramakla meþgul olan Edison'a rastladýðý zaman Tesla, gençlik heyecanýyla, kendisinin bulduðu alternatif akým sisteminin açýklamasýný yaptý. Bu düþünceyi derhal ve tamamen kestirip atan o büyük adam, "Sen teori üzerinde vaktini harcýyorsun" dedi.

Bir yýl boyunca, uzun boylu, zayýf Yugoslav, bu yabancý ülkede açlýktan korunmak için mücadele etti. Gün geldi, çukur kazarak geçimini saðladý. Fakat birlikte çalýþtýðý çukur kazýcý, Western Union'un ustasý, yemek saatlerinde Tesla' nýn ilgilendiði yeni elektrik sistemlerinin hayali tariflerini dinleyerek, bu konu üzerinde bir plan yaptý. Tesla'yý A.K.Brown adlý firmanýn sahibiyle tanýþtýrdý. Tesla'nýn parlak planlarýyla büyülenerek, Brown ve bir ortaðý büyük bir atýlým yapmaya karar verdiler. Ortaya belirili bir miktar para koydular ve Tesla Batý Broadway'de bir deney laboratuvarý kurdu. Orada Tesla jeneratör, transformatörler, iletim (transmisyon) hattý, motorlar ve ýþýklar gibi tasarladýðý sistemlerin tümünün planlarýný hazýrladý. Hatta iki ve üç fazlý sistemleri de tasarladý.

Cornell Üniversitesi'nden Profesör W.A. Anthony yeni alternatif akým sistemini sýnadý ve derhal Tesla'nýn senkron motorunun en iyi doðru akým motoruna eþit yeterlikte olduðunu açýkladý.

Alternatif akým ortaya çýkýyor
O zaman Tesla bütün kýsýmlara sahip tek bir patent altýnda sistemini tescil ettirmek istedi. Patent Bürosu her önemli fikir için ayrý bir dilekçeyle baþvurulmasýnda ýsrar etti. Tesla, 1887'nin Kasým ve Aralýðýnda dilekçelerini verdi ve daha sonraki altý ayda yedi tane A.B.D. patenti aldý. 1888 Nisan'ýnda çok fazlý sistemini de içeren dört ayrý patent için baþvurdu. Bunlar da hýzla, bekletilmeden verildi. Yýlýn sonuna kadar 18 patent daha aldý. Bunlarý, çeþitli Avrupa patentleri izledi. Bu kadar hýzla daðýtýlan bu patent çýðýrýnýn, eþi görülmemiþti. Fakat fikirler ilginçti. O kadar ki, bir çeliþme ya da bir tahmin yoktu. Bu yüzden patentler tek bir tartýþma bile yapýlmadan verildi.

Bu sýrada Tesla, New York'da AIEE (Þimdiki IEEE)'nin bir toplantýsýnda çok gösteriþli konferans verip, tek ve çok fazlý alternatif akým sistemlerinin gösterisini yaptý. Dünya mühendisleri, muazzam geliþmenin kapýsýný açarak, telle yapýlan elektrik enerjisi iletimindeki sýnýrlamalarýn giderilmiþ olduðunu gördüler.

Fakat, kim, tümüyle daha iyi olan bu sistemi uygulayacaktý? Doðal olarak, bu kuruluþ, Edison-General Electric olmayacaktý. Aksi halde kendi yatýrýmlarýnýn eskimiþ olduðunu kabul edeceklerdi.

Ýþte tam o sýrada George Westinghouse, Tesla'nýn laboratuvarlarýna gitti ve Tesla ile tanýþtý. Westinghouse, "Alternatif akým patentleri için bir milyon Dolar nakit ve ayrýca satýþ payý vereceðim" diyerek teklifini yaptý. Satýþ payý, beygir gücü baþýna 1 Dolar olmak üzere anlaþtýlar.

Ülke çapýndaki Westinghouse yatýrýmlarýnýn baþarýsý, geliþen elektrik endüstrisinde rakip durumunu korumak için General electric, Westinghouse'dan bir lisans almak zorunda kaldý.

Gerçekleþen rüya

1890'da, uluslararasý Niyagara komisyonu elektrik üretmek için, Niyagara çaðlayanýnýn gücünü kullanmak amacýyla çalýþmaya baþladý. Bilgin Lord Kelvin, komisyonun baþkanlýðýna atandý ve derhal doðru akým sisteminin en iyi olacaðýna dair açýklamasýný yaptý. Fakat güç, 26 mil uzaklýktaki Buffalo'ya iletilecekti. Bu durumda alternatif akýmýn gerekliliðini kabul etti.

Westinghouse, on tane 5000 beygirgücündeki hidroelektrik jeneratörü için ve General Electric ise iletim hattý için kontrat yaptýlar. Bu sistem iletim hattý, yükseltici ve alçaltýcý transformatörler Tesla'nýn 2 faz projesine uygundu. Hareket eden parçalarý azaltmak için, dýþtan dönen alan ve içi sabit armatürlü, büyük alternatörler planlanmýþtý.

O zamana kadar bu büyüklükte bir proje yapýlmadýðý için, bu tarihi proje heyecan yarattý. Dakikada 250 devir yapan, herbiri 1775 Amper veren, 2250 Volt'luk on büyük alternatör, iki fazlý 25 Hz (Hertz)'de 50 000 Beygirgücü veya 37 000 kW'lýk çýkýþ oluþturuyordu. Rotorlarýn herbiri, 3 metre çapýnda, 4,5 metre uzunluðunda (düþey jeneratörlerde 4,5 metre yükseklik) ve 34 ton aðýrlýðýndaydý. Sabit parçalarýn herbiri 50 ton aðýrlýðýndaydý. Gerilim, iletim için 22.000 Volt'a çýkarýldý.

Uzaktan radyo kontrolu
Sonradan Telsiz denilen, radyo alanýnda Tesla'nýn öncülüðü, Mors koduyla yapýlan haberleþmeden de ileri gitti. 1898'de New York þehrinin Madison Parký'nda (Madison Square Garden) telsiz ile uzaktan kontrola ait parlak bir gösteri düzenledi. Birinci geleneksel Elektrik Fuarýnýn geliþtiði yer ve genellikle Barnum-Bailey sirkinin çalýþtýðý büyük alanlýn ortasýna büyük bir tank koydu ve suyla doldurdu. Bu küçük gölün üzerine, yüzmesi için, 1 metre uzunluðunda anten direði olan bir tekne koydu. Teknenin içinde bir radyo alýcýsý vardý. Tesla, seyircilerin isteði doðrultusunda ileri gitme, saða veya sola dönme, durma, geri gitme, ýþýklarý yakýp söndürme gibi çeþitli þeyleri uzaktan radyo kontrol sayesinde yaptý. Unutulmaz gösteri tüm seyircileri hayran býraktýðý gibi günlük gazetelerin ön sayfalarýnda yer aldý.

Matematiksel büyücülük
Tesla'nýn matematik dehasý, Westinghouse ve General Electric'in imalatýný yaptýðý alternatif akým cihazlarýnýn, parçalarýnýn yapýmýnda büyük bir yer saðladý. Tesla, öðrencilik günlerinde karýþýk sorularý kagýt ve kalemsiz çözerdi. Öðretmeni onun hile yaptýðýndan þüphe eder ve O'na ayrý testler uygulardý. Genç Tesla, bütün logaritma cetvelini ezberlemiþti. Þimdi A.B.D.'de kullanýlan, saniyede 60 Hz'lik frekans, Tesla'nýn mantýk hesaplarýndan çýkarýlmýþtý. Çünkü, Tesla bu frekansýn ticari açýdan en uygun olduðunu saptamýþtý. Daha yüksek frekanslarda alternatif akým motorlarý yetersiz olacaktý. Daha alçak frekanslarda ise daha çok demir kullanmak gerekecekti. Iþýklar da alçak frekanslarda titreþecekti.

Niyagara Çaðlayaný'nýn ana tesisi, ilk Westinghouse türbin jeneratörlerinin kapasitelerine uymasý için, 25 Hz'e göre planlanmýþtý. Bunu izleyen geliþmeler ile 60 Hz'e dönüþüm yapýldý. Günümüzde bu, Niyagara'dan elde edilen enerji, 360 mil uzaklýktaki New York'a kadar iletilmektedir. Bir zamanlar daha büyük uzaklýklar, Kuzeydoðu þebekesinden beslenmekteydi. Tesla, New York'a geldiði zaman, yeterli enerji iletimi için sýnýr 1 milden azdý.

Yüksek frekans öncülüðü 
Tesla, araþtýrmalarýnda, yüksek gerilim ve yüksek frekansýn bilinmeyen alanlarýna daha çok yer verdi. Yüksek frekans cihazlarýný kullanýrken, bir elini daima cebinde tutardý. Bütün laboratuvar asistanlarýna bu ön tedbiri almalarýnda ýsrar ederdi ve bu kural, bugüne kadar daima gerilim bakýmýndan tehlikeli cihaz etrafýndaki uyanýk araþtýrýcýlar tarafýndan da uygulanmaktadýr. O zaman yararlanýlmamýþ olmasýna raðmen, Tesla'nýn yüksek frekans ve yüksek gerilim alanýndaki keþifleri, modern elektroniðin yolunu açtý. Bir yüksek frekans transformatörü ile (Tesla Bobinleri - Tesla Coils) çýplak elinde tuttuðu gazlý tüpü yakacak þekilde vücudundan, zarar vermeden, yüksek gerilimli akým geçiriyordu. O günlerde Tesla, aslýnda neon tüpünün ve flüoresan tüpünün aydýnlatmasýný gösteriyordu.

Bazen, frekans aralýðýnýn alt ve üst kýsýmlarýnda yaptýðý denemeler, Tesla'yý keþfedilmemiþ bölgelere yöneltti. Mekanik ve fiziksel titreþimlerle çalýþýrken, Houston Caddesindeki yeni laboratuvarýnýn etrafýnda hakiki bir depreme neden oldu. Binanýn doðal rezonans frekansýna yaklaþan, Tesla'nýn mekanik osilatörü, eski binayý sarsarak tehdit etti. Bir blok ileride, polis karakolundaki eþya esrarengiz bir þekilde dans etmeye baþladý. Böylece, Tesla, rezonans, vibrasyon ve "doðal 7 periyot"a ait matematiksel teorileri ispatladý.

Dünya'nýn en güçlü vericisi
Yüksek gerilim ve yüksek frekanslý elektrik iletimi konusundaki araþtýrmalar, Tesla'yý Colorado Springs yakýnlarýndaki bir daðýn üzerine dünyanýn en güçlü radyo vericisini kurup çalýþtýrmaya yöneltti. 60 metrelik direðin etrafýnda, 22,5 metre çapýnda, hava çekirdekli transformatörü yaptý. Ýç kýsýmdaki sekonder 100 sarýmlý ve 3 metre çapýndaydý. Üreticisi, istasyondan birkaç mil uzaklýkta bulunan enerjiyi kullanýrken, Tesla ilk insan yapýmý þimþeði oluþturdu. Bir direðin tepesindeki 1 metre çaplý bakýr küreden, 30 metre uzunluðunda, kulaklarý saðýr eden þimþekler çaktý. Ufka kadar gök gürültüsü iþitildi. 100 milyon Volt deðerinde gerilim kullanýlýyordu. Yarým asýrlýk bir süre içerisinde giderilemeyen bir hayret yarattý.

Ýlk denemesinde, vericideki güç jeneratörünü yaktý. Fakat tamir ederek 26 mil uzaða, gücü telsiz ile iletebilinceye dek deneylerine devam etti. O uzaklýkta, toplam 10 kW'lýk 200 tane akkor ampulü yakmayý baþardý. Daha sonra, kendi patentleriyle meþhur olan Fritz Lowenstein'in, Tesla'nýn yardýmcýsý iken bu gösteriþli baþarýya þahit oldu.

1899'da alternatif akým patentleri için Westinghouse'dan aldýðý paranýn sonunu harcadý. Albay John Jacob Astor, onu mali yönden kurtarmaya geldi ve Colorado Springs'deki denemeleri için 30.000 Dolar saðladý. Sonra bu para da bitti ve Tesla New York'a geri döndü.

Morgan, gösteriþli baþarýlarý ve þahsiyeti dolayýsýyla, Nikola Tesla'nýný hayraný olmuþtu. Tesla, kýsa zamanda Morgan'ýn sürekli misafiri oldu. Kusursuz giyiniþli, birkaç dilde yaptýðý kültürlü konuþmasý ve medeni davranýþýyla gösteriþli centilmen Tesla, New York sosyetesinin gözdesi oldu.

Dünya çapýnda telsiz 
Long Island'ýn tepelik bölümünde, Wardenclyffe yakýnýnda yavaþ yavaþ yükselen garip yapý bütün seyredenlerin ilgisini çekerdi. Tek parça olmasý dýþýnda, büyük bir mantara benzeyen yapý, yerdeki kýsmý geniþ ve 62 metre yukarýsýndaki tepe noktasýna doðru daralan, kafes þeklinde bir iskelete sahipti. Tepede 30 metre çapýnda bir yarým küreyle örtülüydü. Ýskelet, bronzdan kalýn civata ve bakýr lamalarla birbirine baðlanmýþ, saðlam aðaç kolonlardan yapýlmýþtý. Yarým küre þeklindeki tepe, üstten yüzeysel olarak bakýr bir elekle kaplýydý. Tüm yapýda demir metali yoktu.

Ünlü mimar Standford White, konuyla o kadar ilgilendi ki, en iyi yardýmcýsý W. D. Crow'u görevlendirerek proje iþini ücretsiz yaptý.

34'üncü caddedeki eski Waldorf-Astoria otelinde oturan Tesla, hergün, taksiyle, çarklý araba vapuruna binerek Long Island þehrine giderek , oradan da Long Island demiryoluyla Shoreham'e aktarma yaparak inþaata gidiyordu. Proje kontrolünün aksamamasý için, trenin yemek servisi onun için özel yemek hazýrlýyordu.

Büyük kulenin yakýnýnda, 30 metre karelik tuðla bina tamamlandýðý zaman, Tesla Houston caddesindeki laboratuarýný binaya taþýmaya baþladý. Bu sýrada radyo frekans jeneratörleri ve onlarý çalýþtýran motorlarýn yapýmýnda üzücü bazý gecikmelerle karþýlaþýldý. Birkaç camcý, planlarý hazýr olan özel tüpleri þekillendirmeye çalýþýyorlardý.

Kahin gelecekten bahsediyor 
Bu sýrada Tesla (1904), Mors koduyla sýnýrlý olan büyük endüstrinin geleceðine ait, uzak görüþünü açýklayan kuramsal broþürünü yayýnladý. Bu broþür, Tesla 'nýn kahin olduðuna herkesi inandýrdý. "Dünya çapýnda telsiz sistemi"nde, çeþitli olanaklarý saðlayacak olan özellikler açýklanýyordu. Broþürde, Telgraf, Telefon, haber yayýný, Borsa görüþmeleri, Deniz-Hava trafiðine yardým, Eðlence ve Müzik yayýný, saat ayarý, Resimli Telgraf, Telefoto ve Teleks hizmetleri ile, Tesla'nýn sonradan oluþumunu gördüðü Radyo sitesi anlatýlýyordu..

Morgan'ýn yardýmý sona eriyor
1904 Mart'ý, Elektrik Dünyasý ve Mühendisliði Dergisinde, Tesla, Kanada Niyagara Enerji firmasýnýn telsiz enerji iletimi sistemini uygulamasýný istediðini ve bunun için 10 milyon Volt'luk gerilimde 10.000 beygirgücü daðýtabilecek bir sistem kullanmayý istediðini açýkladý.

Niyagara Projesi asla gerçekleþmedi. Fakat, gösteriþli Long Island'ýn kaderine etki yaptý. Aydýnlýða çýkmayan nedenlerle, J. P Morgan düþüncesini deðiþtirdi ve Tesla'nýn para kaynaðý aniden kurudu. Baþlangýçta Tesla, Morgan'ýn hemen hemen bitmek üzere olan iþin tamamlanmasýný saðlamayacaðýna inanmak istemedi, ama Morgan kararlýydý. Morgan'ýn çekilme nedeni asla öðrenilemedi.

Mantýksýz bir saygýsýzlýk
Birinci Dünya Savaþý sýrasýnda ulusal savunma adýna çok saçma saygýsýzlýklar öne sürüldü. Garip bir nedene göre Long Island, Wardenclyffe'deki Tesla'nýn þanlý kulesinin, A.B.D.'nin emniyetini tehlikeye soktuðuna ve tahrip edilmesi gerektiðine karar verildi.

Kablo baðlanarak yüksek yapýyý öne çekip, dengesini bozmak için yapýlan boþ teþebbüslerden sonra, en sonunda temeli dinamitlenerek devrildi. O zaman bile, kule çökerken parçalanmadý. Zedelenmeksizin yana yattý ve en sonunda parça parça söküldü.

Radyo frekans alternatörü

1890'da Tesla yüksek frekans alternatif akým üreteçlerini yapmýþtý. 184 kutuplu olan bir tanesi 10 kHz'lik çýkýþ veriyordu. Daha sonra, 20 kHz'e kadar yüksek frekanslarý elde etti. Ancak on yýl kadar sonra 50 kW çýkýþlý radyo frekans üretecini Reginald Fessenden geliþtirdi. Bu makine, General Electric tarafýndan 200 kilo Watt'a çýkarýldý ve Fessenden'in ilk alternatörlerini kuran, çalýþmasýný kontrol eden adamýn adý verilerek, Alexanderson alternatörü satýþa çýkarýldý.

Hemen hemen dünya kablolarýnýn çoðunu elinde tutan Ýngiliz iþadamlarýnýn, bu makineye ait patentleri elde etmek üzere olduklarýný görünce, A.B.D. Donanmasýnýn acele çaðrýsýyla "Radio Corporation of America (RCA)" þirketi kuruldu. Yeni firmanýn 1919'da kurulmasýyla, Marconi Wireless Telegraph Co. of America firmasýnýn güçlü fakat yetersiz, Marconi kývýlcýmlý vericileri, çok baþarýlý olan Radyo Frekans alternatötleri ile yer deðiþtirdiler.

Birincisi N.J. New Brunswick'te kuruldu. 200 kilo Watt'da ve 21,8 kilo Hertz frekanslý titreþim oluþturdu ve ticari iþte kullanýldý. Bu ilk, sürekli, güvenilir Atlantik aþýrý Radyo servisi idi. Bu alternatörler, Tesla'nýn kulesinin yerine, Radyo merkezinin tüm güçlerini saðladý. Böylece Nikola Tesla'nýn Dünya çapýnda telsiz hayali, 30 yýl sonra, icat ettiði vericinin kullanýlmasýyla gerçekleþtirildi.

Radar ve Türbinler
Tesla, birçok alanlarda yaratýcý araþtýrmalara devam etti. 1917'de uzaktaki cisimlerin üzerine kýsa dalga darbeleri gönderip, yansýyan kýsa dalga darbelerinin bir flüoresan ekran üzerinde toplanmasýyla izlenebileceklerini açýkladý. Eðer bu radar deðilse, neydi? Diðer bilim adamlarýnýn varlýklarýný keþfetmelerinden 20 yýl önce, kozmik ýþýnlarý açýkladý. 1929'a kadar çeþitli zamanlarda, buhar ve gaz için "kepçesiz" yüksek hýzlý türbinler üzerinde çalýþtý. Kolay öfkelenen Tesla ile, Edison Waterside Enerji Tesisi ve Allis Charmes Fabrikasýndaki araþtýrmalarýnda onunla çalýþan bazý mühendis ve yardýmcýlarý arasýnda ortaya çýkan sürtüþme, aleyhine oldu. Bugün, düz rotorlu Tesla türbinlerinin sonucu hakkýnda hiçbir bilgimiz yoktur.

Yýllar geçtikçe, ondan, gittikçe daha az haber alýnmaya baþlandý. Bazen gazeteci ve biyografi yazarlarý onu arayýp röportaj yapmak istiyorlardý. Gittikçe garipleþti, gerçeklerden uzaklaþtý, aldatýcý hayalciliðe yöneldi. Not alma alýþkanlýðý edinmemiþti. Her zaman tüm araþtýrma ve deneylerine ait tüm bilgiyi aklýnda tutabildiðini iddia ve ispat etti. 150 yýl yaþamaya kararlý olduðunu ve 100 yaþýnýn üstüne eriþtiði zaman, araþtýrma ve deneyleri sýrasýnda topladýðý bütün bilgiyi etraflýca anlatarak, anýlarýný yazacaðýný söyledi. Ýkinci Dünya Savaþý sýrasýnda öldüðü zaman, kasasýna askeri yöneticiler el koydular ve kayýtlarýn cinsine ait herhangi bir þey duyulmadý.

Tesla'nýn kendine özgü bir tutarsýzlýðý da, kendisine iki þeref unvaný verildiði zaman ortaya çýktý. Birini reddetti. 1912'de Nikola Tesla ve Thomas Alva Edison'un 40.000 $'lýk Nobel Ödülü'nü paylaþmaya seçildikleri açýklandý. Tesla, bu ödülü de reddetti. Her nasýlsa, Edison'u sevenler tarafýndan kurulan AIEE Edison madalyasýný 1917'de Tesla'ya layýk görüldüðünde, bunu kabul etmeye yanaþabildi.

Kiþilik
Tesla, yaklaþýk 2 metrelik boyuyla kendi dönemine göre oldukça uzundu. Narin yapýlý, beyaz tenli, mavi gözlü ve dalgalý kahverengi saçlýydý. Her zaman resmi giyinirdi.

Tesla saplantýlý biriydi, garip huylarý ve fobileri vardý. Ýþlerini üçerli gruplar halinde yapardý, ve numarasý üçe tam bölünebilen bir otel odasýnda kalmak konusunda ýsrarcýydý. Tesla mücevherden, özellikle inci küpelerden iðrenirdi. Temizlik ve hijyen konusunda çok titizdi. Yuvarlak nesnelere ve kendisininki dýþýnda insan saçýna dokunmaktan hoþlanmazdý.

Tesla güvercinlere özel bir ilgi duyardý. Parkta beslediði güvercinler için özel yemler sipariþ eder ve güvercinlerin bazýlarýný otel odasýna getirirdi. Hayvanlarý severdi.

Resmi yemekler dýþýnda her zaman yalnýz baþýna yemek yerdi, ve hiçbir koþul altýnda bir bayanla tek baþýna yemek yemezdi.

Tesla hiç evlenmedi. Bekar ve aseksüel olmasýnýn bilimsel yeteneklerine yardýmcý olduðunu düþünüyordu.

Tesla muhteþem þovmenlik yeteneðiyle tanýnýrdý. Buluþlarýný ve deneylerini týpký bir sihirbaz gibi sanatsal bir þekilde tanýtýrdý.


alýntýdýr

FORCEMASTER

Ýki konu birleþtirilmiþtir.
Try not. Do or do not.There is no try