1/5000 Ölçekli Standart Topografik Fotogrametrik Harita Yapýmýna Ait Yönetmelik

Başlatan Definitive, 23 Ocak 2006, 01:23:30

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Definitive

BÝRÝNCÝ BÖLÜM
Genel Esaslar

I - Amaç ve Kapsam

Madde 1 - Bu Yönetmelik, 1: 5.000 Ölçekli Standart Topoðrafik haritalarýn yapým koþullarýný düzenlemek amacýyla hazýrlanmýþtýr.

Madde 2 - Bu Yönetmelik, 1:5.000 ölçekli Fotogrametrik harita yapan ve kullanan kuruluþlarýn konu ile ilgili uðraþlarýný kapsamýna alýr.

II - Projeksiyon Türü ve Pafta Boyutlarý

Madde 3 - 1:5.000 ölçekli Standart Topoðrafik Haritalar, Türkiye için kabul edilen GAUSS-KRUGER Projeksiyonunda 30 lik dilim esasýna göre yapýlýr.

Madde 4 - 1: 5.000 ölçekli pafta boyutlarý, aþaðýda belirtilen pafta boyutlarýnýn bölünmesi yoluyla hesaplanýr.

a. 1: 250.000 (10 30' x 10 ) ölçekli pafta boyunun iki, eninin üç eþit parçaya bölünmesiyle 1: 100.000ölçekli pafta,

b. 1 : 100.000 (30' x 30') ölçekli pafta boyu ve eninin ikiþer eþit parçaya bölünmesiyle 1: 50.000 ölçekli pafta,

c. 1 : 50.000 (15' x 15') ölçekli pafta boyu ve eninin beþer eþit parçaya bölünmesiyle 1 : 10.000 ölçekli pafta,

d. 1 : 10.000 (3' x 3') ölçekli pafta boyu ve eninin ikiþer eþit parçaya bölünmesiyle 1 : 5.000 (1'30" x 1'30" boyutlu) ölçekli pafta elde edilir.

Madde 5 - 1 : 50.000 ölçekli haritalarýn yirmibeþe bölünmesiyle meydana gelen 1: 10.000 ölçekli paftalar, soldan saða ve yukarýdan aþaðýya doðru 01 - 25'e kadar numaralanýr. Her bir 1 : 10.000 ölçekli paftanýn dörde bölünmesiyle meydana gelen1: 5.000 ölçekli paftalar ise sol üst köþeden baþlamak ve saat ibresi yönünde olmak üzere a, b, c, d harfleriyle isimlendirilir.

ÝKÝNCÝ BÖLÜM
Nirengi Ýþleri

I. Nirengi Ýþleri Hakkýnda Ana Kurallar

Madde 6 - 1 : 5.000 ölçekli haritaya temel olacak noktalar, genellikle nirengi sýklaþtýrmasý yöntemi ile saðlanýr.

Nirengi sýklaþtýrmasý, arazinin topoðrafik durumu ve bitki örtüsü gözönüne alýnarak klâsik nirengileme ve havai nirengi olmak üzere iki biçimde yapýlýr.

Klâsik nirengilemede; dizi, havuz ve poligon yöntemlerinden biri uygulanýr.

Havai nirengide, uygulanacak sistemin özelliklerine göre, deðiþik biçimde nirengi yapýlýr. Bu deðiþik biçim haritayý yapan Kuruluþca saptanýr.

A. Dizi Yöntemi

Madde 7 - Doðu - Batý yönündeki fotoðraf alýmlarý için noktalar, paftalarýn ayný yöndeki kenarlarý üzerinde ve pafta ortasýnda (uçuþ hattý üzerinde) olmak üzere 1500 m. de bir aralýkla konur, pafta ortasýna konacak noktalar, kenarlar üzerindeki noktalarýn aralarýna düþecek þekilde plânlanýr ve bütün noktalar saptanan yerlerine göre 200 m. yarý çaplý Tolerans dairesi içinde kalmalýdýr.

Madde 8 - Kuzey - Güney yönündeki fotoðraf alýmlarý ile noktalar, paftalarýn Kuzey-Güney yönündeki kenarlarý üzerinde ve pafta ortasýnda olmak üzere, 1225 m. de bir aralýkla konur. Pafta ortasýna konacak noktalarýn plânlanmasý ve tolerans dairesi Doðu - Batý yönündeki fotoðraf alýmýnda belirtilen biçimde uygulanýr.

Madde 9 - Dizi yönteminde noktalar, tolerans dairesi içinde yapýlamadýðý takdirde; o noktaya en çok 500 m. uzaklýkta ve genellikle fotoðraf alýmý yönüne dik olarak simetrik iki nokta tesis edilir.

B. Havuz Yöntemi

Madde 10 - Bu tür nirengi sýklaþtýrmasý çalýþmalarýnda, noktalarýn düzenli bir þekilde daðýlmalarýný saðlamak için, ölçeðe göre kullanýlacak havuz dairesi, 1: 50.000 ölçekli seçim kanavasý üzerinde nereye uygulanýrsa uygulansýn en az üç noktaya teðet olmalýdýr.

Buna göre havuz dairesi çapý 1:50.000 ölçekli kanavada:

a. 115/180x180 mm. lik kamera ile çekilen 1:21.000 ölçekli hava fotoðrafý için R= 3,5 Cm. (Yerde 1750m),

b. 152/230x230 mm. lik kamera ile çekilen 1: 16.000 ölçekli hava fotoðrafý için R=3,3 Cm. (yerde 1650m),

c. 115/180x180 mm. lik kamera ile çekilen 1: 17.000 ölçekli hava fotoðrafý için R=2,9 Cm. (yerde 1450 metre),

d. 152/230x230 mm. lik kamera ile çekilen 1:14.000 ölçekli hava fotoðrafý için R=2,9 cm. (yerde 1450 metre), olmalýdýr.

Madde 11 - Havuz yöntemi ile yapýlan nirengi sýklaþtýrmasý çalýþmalarýnda nirengi aðý, iþ bölgesini kapsayan paftalarýn 350 m. dýþýna taþýlarak kurulur.

C. Havai Nirengi Yöntemi

Madde 12 - Havai nirengi olarak yapýlacak nirengi sýklaþtýrmasý klâsik nirengiye dayandýrýlýr.

Madde 13 - Bu tür çalýþmada klâsik nirengilerin daðýlýmý, bölgenin ve uygulanacak Havai Nirengi yönteminin özelliðine göre düzenlenir.

Madde 14 - Havai Nirengi Yöntemi ile elde edilecek pas noktalarýnýn daðýlýmý ve sayýsý klâsik noktalarla birlikte daha önce açýklanmýþ olan Dizi veya Havuz Yöntemlerine göre plânlanýr.

II . Hazýrlýk Çalýþmalarý

Madde 15 - Bölgenin 1: 25.000 ölçekli haritalarý üzerine 1: 5.000 ölçekli pafta taksimatý çizilir, iþ sahasýnda yeniden inþa edilecek noktalarýn seçimi yapýlýr.

Madde 16 - Bölgeyi kapsayan 1: 5.000 ölçekli paft alarla, varsa; önceden yapýlmýþ komþu paftalardaki gerekli nirengi noktalarýnýn abris kopyalarý ile nivelman noktalarýnýn deðerleri ve röper krokileri arþivden alýnýr.

Madde 17 - Plançete üzerine 1: 50.000 ölçekli seçim kanavasý hazýrlanýr. Bu kanavaya koordinat hatlarýndan baþka bölgeyi kapsayan 1: 5.000 ölçekli pafta taksimatý çizilir. Ayrýca evvelce yapýlmýþ nirengi noktalarýndan gerekli olanlarý koordinat deðerlerine göre kanava üzerine geçirilerek noktalarýn çýkýþ ve görüþ doðrultularý belirtilir.

III. Nirengi Noktalarýnýn Seçimi ve Numaralandýrýlmasý

Madde 18 -‹þ bölgesinde evvelce yapýlmýþ olan III. derece noktalarýn (I. ve II. derece nirengiler dahil ) yeraltý iþaretleri bulunur. Gözlem kontrollarý yapýlarak doðruluðu saptandýktan sonra III. derece nirengi noktasý olarak kullanýlýr.

Madde 19 - Nokta kaybolmuþ ise; gözlemle yerine konur. Noktanýn üzerine sabit tesis yapýlmýþ, taþ ocaðý veya buna benzer çukurlar açýlmýþ ise; yakýnýna yeni bir nokta yapýlýr ve durum belgelenerek Harita Genel Müdürlüðüne bildirilir. Ayný yerde ikinci bir III. derece nirengi noktasý yapýlmaz.

Madde 20 - Nirengi yapýmýnýn tasarlandýðý yerde daha önceden yapýlmýþ bir noktanýn yeraltý iþaretine rastlanýrsa; ikinci bir nokta yapýlmayýp nokta yenilerek kullanýlýr.

Madde 21 - III. derece noktalarýn koordinat çýkýþ doðrultularý 3 - 15 km.; IV. derece noktalarýn çýkýþ doðrultularý 1-6 km. ar asýnda ve çýkýþ doðrultularý mümkün olduðu kadar birbirine eþit þekilde ayarlanýr.

Madde 22 - Trigonometrik yükseklik hesabýnda kenar uzunluklarý 6 km. yi geçmemelidir.

Madde 23 - En az iki nivelman noktasýndan trigonometrik kot alan bir III. derece noktasý, ancak birkez diðer bir III. derece noktaya trigonometrik kot çýkýþ verebilir.

Madde 24 - III. derece noktalar, dört yöne daðýlmýþ en az 3 doðrultudan karþýlýklý gözlem yapýlabilecek þekilde seçilir.

Madde 25 - IV. derece noktalar, ilerden kestirme ile dört yöne daðýlmýþ 4 doðrultudan gözlem yapýlabilecek þekilde seçilir. Ancak; memleket sýnýrlarý, deniz kenarlarý, orman ve benzeri gibi olaðanüstü hallerde IV. derece noktalar, iki yön içinde kalan doðrultulardan karþýlýklý gözlem yapýlacak þekilde seçilebilir.

Madde 26 - Minare, kule vb. kesin gözlem yapýlabilecek sürekli ve saðlam tesisler IV. derece nirengi noktasý olarak alýnmalýdýr. Bu gibi noktalar ayrýca yere indirelerek de kullanýlabilir.

Madde 27 - III. derece nirengi noktasý yerinin seçiminden yeterli görüþ alaný yanýnda, komþu bölge için de bu noktadan yararlanýlacaðý düþünülmelidir.

Madde 28 - 1: 5.000 ölçekli her paftada, en az 1 istasyon ve 4 adet ilerden kestirme noktasý bulunmalýdýr.

Madde 29 - Çalýþma alaný içerisinde köy ve kasaba gibi yerleþme yerlerinin bulunmasý halinde, bu bölge çevresindeki nirengi noktalarý daha sýk ve aralýklarý yaklaþýk 1000 metre olarak seçilmelidir.

Madde 30 - Bir III.derece noktasý üzerine herhangi bir tesis yapýlmýþ olmasý nedeniyle yakýnýna ikinci bir istasyonun yapýlmasý gerekirse; bu noktaya yeni numara verilmez, eski numarasý korunarak 151/1, 201/1 þekilde yazýlýr.

Madde 31 - Nirengi noktalarý taþ, kireç, kum ocaklarý ve bunlarýn geliþme sahalarý yakýnýnda seçilmemelidir.

Madde 32 - Teknik zorunluluk olmadýkça, tarýma zarar vermemek ve nirenginin sürekli kalabilmesini saðlayabilmek bakýmýndan, nirengi noktalarý tarla sýnýrlarý üzerine konulmalýdýr.

Madde 33 - Ülke sýnýrlarýnda komþu ülkenin belirgin noktalarýna da gözlem yapýlmalýdýr.

Madde 34 - Seçimi tamamlanmýþ bulunan nirengi noktalarýnýn numaralanmasý aþaðýdaki þekilde yapýlýr.

a. Evvelce yapýlmýþ nirengilerin numaralarý aynen alýnýr.

b. Yeni yapýlan III. ve IV. derece nirengiler, hangi 1:25.000 ölçekli paftaya giriyorsa, o paftada eski nirengilerin son numarasýndan baþlanarak numara alýr. Bu numaralama, III. derecelerde çýkýþ sýrasýna göre, IV. derecelerde paftanýn sol üst köþesinden baþlanarak soldan saða ve yukarýdan aþaðýya doðru yapýlýr.

c. Nirengi noktalarýna verilen numaralar sona erdiðinde; yeniden baþa dönülerek, III. dereceler için 101-a - 102- a þeklinde, IV. dereceler için o noktanýn girdiði 1 : 5.000 ölçekli paftanýn adý belirtilerek 23 a-501, 23 a - 502, ....þeklinde nirengi noktalarýna numara verilir.

d. Eskiden yapýlmýþ nirengi noktalarýna verilmiþ olan numaralar, numarataj cetvelinin numaralarýna uymuyorsa; nirenginin eski numarasý bölüm/çizgisinin saðýna, numarataj cetveline uygun yeni numarasý soluna yazýlýr.

IV. Nirengi Ýþaretlerinin Yapýmý ve Nokta Protokollarýnýn Hazýrlanmasý

A. Yeraltý Ýþaretlerinin Yapýmý

Madde 35 - Her nirengi noktasý beton iþaretlerle yerde tesbit olunur.

Madde 36 - Kazýlabilir yumuþak arazide nirengi yapýmý:

a. III. derece nirengi noktalarý için, önce 85 cm. derinliðinde ve yaklaþýk 60 cm. geniþliðinde kenarlarý mümkün olduðu kadar dik bir çukur kazýlýr. Çukur tabaný düzeltilir. Bu çukur tabanýn ortasýna 3 cm. çapýnda ve 20 cm. boyunda bir demir boru çakýlýr. Ve çeküle alýnýr. Demir borunun üzeri 5 cm. kalýnlýðýnda toprakla örtülür ve düzeltilir. Bunun üzerine üst yüzü ortasýnda çivi bulunan 10 cm. yüksekliðinde ve 20x20 cm. boyunda dikdörtgen prizma þeklinde bir beton blok konur. (Dip sigorta betonu) Bu sigorta betonun etrafý taþ ve toprakla iyice sýkýþtýrýlýr. Sigorta betonunun üzeri 5 cm. kalýnlýðýnda tuðla ve kiremit kýrýntýlarý gibi kazýdan ayrý özellik gösteren bir malzeme ile örtülür. Bunun üzerine 10 cm. kadar toprak dökülerek sýkýþtýrýlýr. Alt tabaný 30x30 cm. üst yüzeyi 25x25 cm. ve ortasýnda 5x5 cm. boyutunda ve 5 cm. derinliðinde nirengi yer üstü iþareti baba direði girebilecek bir çukurun ortasýnda çivi bulunan ve yüksekliði 60 cm. olan konik dikdörtgen prizma þeklinde 350 dozaljý (x) bin beton blok üst yüzeyi yatay olarak yerleþtirilir. Ve etrafý taþ, toprakla iyece sýkýlaþtýrýlarak pekiþtirilir.

Bu iþlemlerde dipteki borunun, dip sigorta betonu çivisinin ve üst yüzey çukur çivisinin ayný çekülde bulunmasýna ve beton blokun dýþarda kalan kýsmýnýn yaklaþýk olarak 5 cm. kadar olmasýna dikkat edilir.

Harçta kullanýlacak kum ve çakýlýn iyice yýkanmýþ olmasýna ve kullanýlacak su miktarýnýn en az ölçüde tutulmasýna dikkat edilmelidir.

b. IV. derece nirengi yeraltý iþareti yapýmý ve kullanýlacak malzeme aynen III. derece nirengilerde olduðu gibidir.

Ancak; IV. derecelerde dipte demir boru çakýlmaz, dip sigorta betonu ortasýnda çivi ye-rine çapraz çizgi bulunur.

Madde 37 - Toprak derinliði az olan kayalýk arazide nirengi yapýmý: Nirengi yapýlacak yer kazýlabildiði kadar kazýlýr. Çukurun dibi düzeltilir. Bu sert yüzeyin ortasýna 10 cm. uzunluðunda 1 cm. çapýnda demir çubuk çakýlýr. Demir çubuk çeküle alýnýr. Nirengi betonunun üst yüzü arazi yüzeyinden 5 cm. dýþarýda kalacak þekilde nirengi betonu alt tarafýndan kýrýlýr. Kýrýlan beton demir çubuk çekülü doðrultusuna alýnýr etrafý taþla sýkýþtýrýlarak beton harçla saðlamlaþtýrýlýr.

Madde 38 - Kazýlma olanaðý olmayan arazide nirengi yapýmý:

Nirengi noktasýnýn yapýlacaðý saðlam ve yerli kaya üzerine 10 cm. derinliðinde, 5 cm. çapýnda bir çukur açýlýr. Çukurun içine kamacýðý aþaðý gelecek þekilde özel olarak hazýrlanan çapý 2,5 cm., boyu 12-15 cm. olan kamalý demir çubuk yerleþtirilir. Üstünden vurularak ayaklarýnýn çukur içinde açýlmasý saðlanýr. Kayanýn don etkisiyle parçalanmasýný önlemek için oyuk çimento þerbetiyle iyice doldurulur.

B. Yerüstü Ýþaretlerinin Yapýmý:

Madde 39 - Gözlem yapmak amacýyla yerüstü iþaretleri yapýlýr. III. ve IV. derece olmak üzere iki tür olan bu iþaretlerin boyutlarý ve kullanýlacak malzeme da (½ekil - 9) gösterilmiþtir.

Madde 40 - IV. derece yerüstü iþaretleri, görüþ saðlamak için genellikle ormanlýk arazide aðaç üzerine de çakýlabilir. Bu amaçla yere dikilen iþaretler biçiminde hazýrlanan IV. derece iþaret, boyu ölçüldükten sonra aðaca çakýlýr. (Balon), Ýþaretin çakýldýðý dallar dýþýna kalan ve karþý istasyonlardan görülmesini engelleyen bütün dallar budanýr.

C. Hava Ýþaretlerinin Yapýmý

Madde 41 -

a. Nirengi noktalarýnda, nirengi betonu merkez olmak üzere (d) çapýnda bir daire blokaj ve (d/2) kadar bir boþluk býrakýldýktan sonra ayný merkezi (d/2) geniþliðinde ikinci bir çember blokaj yapýlarak kireçlenir veya boyanýr.

b. Aplikasyon (pas) noktalarýnda, nokta betonu merkez olmak üzere (d) çapýnda bir daire blokaj ve bu daireden (d/2) uzaklýðýnda eni (d/2), boyu (3/2 d) olan ve aralarýnda 1200 lik bir açý bulunan üç dikdörtgen blokaj yapýlarak kireçlenir veya boyanýr. Her iki tür hava iþaretinde de (d) mesafesi 60 cm. dir. Hava iþareti için kullanýlacak kireç eriyiði, 1 birim aðýrlýk söndürülmüþ kireç + 0,1 birim aðýrlýk tuz karýþýmýnýn sulandýrýlmasý ile elde edilir.

Madde 42 - Aðaca çakýlan nirenginin hava iþareti, yerüstü iþareti direðinin üstüne çakýlan 80 cm boyunda (+) þeklinde tahtalarýn üzerine beyaz bir bez germek suretiyle yapýlýr. Bezin rüzgara karþý dayanýklýðýný artýrmak için, üzerine delikler açýlmalý, beze gölge düþmemesi için etrafýndaki dallar kesilmelidir.

Madde 43 - Yapýlacak protokolda hava iþaretinin yüksekliði ve þekli belirtilir.

Madde 44 - Dar bir tümsek veya eðri bir yer üzerine hava iþareti yapýlmamalýdýr. bu gibi hallerde iþaret, düz bir yere merkez dýþý olarak yapýlmalýdýr.

Madde 45 - Dam üzerine yapýlan nirengilerde hava iþareti damýn ortasýna yapýlmalýdýr. Nokta merkezi ile hava iþareti merkezi arasýndaki mesafe 1 m. den fazla olursa hava iþareti merkezinin kot ve koordinatýnýn hesaplanabilimesi için gerekli ölçüler yapýlarak çizilecek bir þekil ile birlikte protokuluna kaydedilir. 1 m. den az mesafeler için hava iþareti merkezi ile nokta merkezi arasý cm. ye kadar ölçülür ve nirengi noktasýna göre yönü bir grafikle belirti-lip protokuluna kaydedilir. Kapalý arazide yönlendirme için pusuladan yararlanýlabilir. Merkez dýþý hava iþaretleri nirengiden 10 m. den daha uzaða yapýlmamalý ve genellikle noktalarýn güneyinde olmalýdýr.

D. Nirengi Nokta Protokollarýnýn Hazýrlanmasý

Madde 46 - Yapým sýrasýnda her nirengi noktasý için bir protokol düzenlenir. Ayrýca bir protokolun özel bölümüne mevcut sabit doðal ya da yapay detaylara dayanýlarak noktanýn yerini belirten bir kroki yapýlýr.

V. Nirengi açý Ölçüleri

A. Yatay Açýlarýn Ölçülmesi

Madde 47 - Yatay açý ölçüleri, optik tambur bölümleri 1cc veya 2cc olan teodolitlerle, hazýrlanmýþ bir ölçü planýna göre yapýlýr ve bu gözlemler günü gününe seçim kanavasýna iþlenir.

Madde 48 - III. derece nirengi noktalarýna iliþkin yatay açýlar, dizi yöntemi ile karþýlýklý olarak ölçülür.

Madde 49 - Gözlem süresince gerek alete gerek sehpaya güneþ gelmemesi için þemsiye kullanýlýr.

Madde 50 - Gözlem dizilerinin sayýsý, noktalarýn derecelerine göre saptanýr.

III. dereceler için 4 dizi, ancak III. derece noktanýn çýkýþ doðrultularýndan herhangi birinin uzaklýðýnýn 10 km. yi geçmesi halinde, o noktanýn bütün çýkýþ doðrultularý karþýlýklý 6 dizi olarak ölçülür.

IV. dereceler için (ilerden kestirme doðrultularý) 2 dizi gözlem yapýlýr.

Madde 51 - Dizi baþlangýç deðerleri, sýfýrdan baþlanarak p /ndeðerinin eklenmesiyle elde edilir.

n = dizi sayýsý

Madde 52 - Yerüstü iþareti yýkýlmýþ bir nirengi noktasýnýn kirecine gözlem yapýlmaz.

Madde 53 - Bir gözlem dizisine, baþlangýç doðrultusu da dahil olmak üzere, en çok 15 doðrultu alýnýr.

Madde 54 - Eski bir III. derece nirengi noktasýndan yeni doðrultularýn ölçülmesi geretiðinde; yeni doðrultulardan baþka en az kendi derecesinde olmak üzere 3 eski doðrultuya kontrol gözlemi yapýlýr.

Madde 55 - Yatay gözlemler genellikle güneþin meridyenden geçiþinden 2 saat evveli ile 2 saat sonrasý dýþýnda kalan ve uygun gözlem koþullarý veren zamanlarda yapýlýr. Düþey gözlemler, bölgenin özelliðine ve hava durumuna göre yatay gözlem zamanlarý arasýnda yapýlýr.

Madde 56 - Gözlemler, baba direðinin mümkün olduðu kadar yere yakýn yerine yapýlýr. Minarelerde ise âleme yapýlýr.

Madde 57 - Gözlem süresince her dizi bitiminde düzeç kontrol edilir, bozulma varsa düzeltilir.

Madde 58 - Her yarým dizinin sonunda baþlangýç kontrolu yapýlýr. Kontrol okumalarýnda fark, III. derece gözlemlerinde 10cc, IV. derece gözlemlerinde 15cc yi geçmemelidir. Bundan fazla kontrol farký gösteren gözlem dizileri yenilenmelidir.

Madde 59 - Yatay açý öçülerinin ortalamasý, sýfýra çevrilmesi ve dizi hesaplarý istasyon noktasýndan ayrýlmadan tamamlanýr.

Madde 60 - Bir doðrultuya yapýlan gözlemlerde diziler arasýndaki fark, III. derecelerde 20cc yi, IV. derecelerde 25cc yi geçmemelidir. Bundan fazla fark gösteren doðrultu dizileri yenilenmelidir.

Madde 61 - Yapýlan yatay gözlem kontrollarýnda hangi doðrultuda yanlýþ veya varsa, o doðrultu gözlemi ayný baþlangýç deðerleri ile yenilenir.

B. Düþey Açýlarýn Ölçülmesi:

Madde 62 - Yatay açý ölçüsü yapýlan bütün doðrultulara 2 dizi düþey açý ölçümü de yapýlýr.

Madde 63 - 1:5.000 ölçekli harita çalýþma bölgesinde evvelce yapýlmýþ koordinatlarý belli noktalar yeni yapýlan noktalar gibi kot planýna alýnýr ve düþey gözlemleri yenilenir.

Madde 64 - III. derece noktalarýnda düþey açý gözlemleri karþýlýklý olarak yapýlýr. Gözlem piramit, baliz ve balonlarda iþaretin tepesine; minarelerde þerefenin üst kenarýna yapýlýr. Düþey açý ölçümünde gözlenen yerin yerden yüksekliði ölçülür ve protokoluna yazýlýr.

Madde 65 - Düþey açý ölçümlerinde her gözlemden önce düþey düzeç kontrol edilir.

Madde 66 - Ýstasyonlardan ayrýlmadan önce, her hedefe ait I. ve II. durumdaki okumalar toplanýr. Elde edilen toplamlarýn en büyüðü ile en küçüðü arasýndaki fark 50cc yi geçmemelidir. 50cc den fazla farklý doðrultularýn gözlemleri yenilenir.

Madde 67 - Düþey açý ölçümü yapýlan her istasyon noktasýnda alet ve iþaret yükseklikleri ölçülerek karnedeki yerine yazýlýr.

Madde 68 - Alet yüksekliði, aletin muylu ekseni ile yer üstü iþaretinin baba direðinin oturduðu yer arasýndaki mesafedir.

C. Ölçü Karnelerinin Yazýlmasý:

Madde 69 - Ölçüler, karneler H 2 kurþun kalemi ile yazýlýr. Karnelerde silinti ve kazýntý bulunmamalýdýr. Düzeltme yapmak gerektiðinde alttaki rakamlar okunacak þekilde çizilir, üzerine doðrusu yazýlýr.

Madde 70 - Karnelerin ilk sayfalarýna istasyonun derecesi, numarasý, adý, alet numarasý, gözlemcinin ve yazýcýnýn kimliði ile gün ve hava durumu yazýlýr.

Madde 71 - Yatay açý okumalarýnda, noktalarýn adý ve numaralarý ilk yardým diziye yazýlýr. Öteki dizilerin I. durumlarýna ise noktalarýn ya adý ya da numarasý yazýlýr. Her yarým dizide bir, her tam dizide ise en az iki satýr boþ býrakýlýr.

Karnelerde aþaðýdaki bilgilerin bulunmasý gereklidir.

a. Gözlem; kule, minare v.b. gibi iþaretler üzerinden yapýlmýþsa bir krokisi,

b. Düþey gözlemin yapýldýðý yer ve yüksekliði

c. Merkez dýþý yapýlan gözlemlerde hesap için gerekli bilgiler,

d. Ölçücü tarafýndan gerekli görülen diðer bilgiler.

D. Üçgenlerin Kapanmasý

Madde 72 - III. derece nirengi noktalarýna ait bütün üçgenler iþ bölgesinde kapatýlarak kontrol edilir. Üçgen kapanma hatalarý, çýkýþ doðrultularýnýn uzaklýklarý 10 km. ye kadar olan üçgenler için 30cc, 10 km. den fazla olanlar için 20cc yi geçmemelidir.

Madde 73 - Ölçü özetleri iki kopya olarak düzenlenir ve birinci kopyasý Harita Genel Müdürlüðüne verilir.

Madde 74 - Özet hesaplarý, III. derece doðrultularý için saniyenin onda birine, IV. derece doðrultularý için saniyeye kadar yürütülür.

VI. Nirengi Hesaplarý

A. Hesaplar

Madde 75 - Hesaplar 1 : 50.000 ölçekli çýkýþ planý uyarýnca yapýlýr.

Madde 76 - Nirengi koordinatlarý GAUSS - KRUGER koordinat sistemine iliþkin 30 lik dilim esasýna göre hesaplanýr . 30 lik dilim orta meridyenleri 270 300, 330, 360, 390, 420 ve 450 meridiyenleridir.

Küçültme faktörü M0 = 1

Madde 77 - Yatay açý ölçüleri, noktanýn çýkýþ aldýðý doðrultularýn kesin cihetlerinin ortalamasý ile yönlendirilir.

Madde 78 - Eski bir III. derece nirengi noktasýnda yeni yapýlan gözlemler, kontrol gözlemi yapýlan eski doðrultulardan birine göre yönlendirilir.

Madde 79 - Ölçüler hangi doðrultuya göre yönlendirilmiþ ise, o yön kýrmýzý kalemle yazýlýr. Kontrol gözlemi yapýlan eski doðrultularýn yönleri özete mavi renk ile yazýlýr. Yanýna kontrol iþareti konur.

Madde 80 - III. derece noktalarýn koordinatlarý, bilinen noktalarýn dengeli deðerlerine dayanýlarak hesaplanýr. Koordinat deðerleri arasýnda bulunacak fark 20 cm. yi geçmemelidir.

Madde 81 - III. derece noktalar en az 2 üçgen oluþturan 3 doðrultudan hesaplanýr.

Madde 82 - Dilimlerin birleþme yerlerine rastlýyan bölgelerde birleþme doðrultusunun doðu ve batýsýnda, 1 : 5.000 ölçekli bir paftayý kapsayan 1' 30' lýk alan içindeki nirengi noktalarýnýn koordinatlarý hem noktanýn bulunduðu dilime, hem de komþu dilime göre hesaplanýr.

Madde 83 - Ýki dilime göre hesaplanan III. IV. derece noktalarýn komþu dilimdeki hesap kliþelerine (hesaplarý ...... dilimindedir.) deyimi yazýlýr ve hesaplar ana dilimdeki hesap kliþesine eklenir.

Madde 84 - III. derece nokta hesaplarýnda (t - T) ve (s:S); IV. derece nokta hesaplarýnda ise yalnýz (s:S) düzeltmeleri getirilir, hesaplar 6 ondalýklý trigonometrik deðerler ile yapýlýr.

Madde 85 - Elektronik Bilgi Ýþlem Merkezlerinde yapýlacak III. derece nirengi hesaplarýnda koordinatlarýn ortalama hatalarý + 10 cm. yi zorunlu hallerde + 13 cm. yi geçmemelidir.

Madde 86 - Arazi meylinin %5 ten az olduðu yerlere rastlayan nirengi noktalarýna nivelmanla, %5 den fazla olan yerlere rastlayan nirengi noktalarýna trigonometrik olarak kot verilir.

Madde 87 - Trigonometrik kotlar, üçgen hesaplarýndan elde edilen kenarlarýn ortalamasý kullanýlmak suretiyle, en az 3 doðrultudan hesap edilir. Bu deðerler arasýndaki fark, III. derecelerde 15 cm. ve IV. derecelerde 25 cm. den fazla olmamalýdýr. Noktanýn kotu bu deðerlerin ortalamasýdýr.

Madde 88 - IV. derce kot hesaplarýnda, kýrýlma ve küresillik kat sayýsý 1 : 25.000 lik hesapta kullanýlmýþ olan (K) kat sayýsýdýr.

Madde 89 - Nivelmanla kotu bulunan noktalarýn hesap kliþelerindeki kot hesaplanacak bölüme (Nivelman) kelimesi, yer kotu bölümüne de sayýsal deðeri yazýlýr.

Madde 90 - Yazýlar, bütün hesap kliþelerine kurþun kalemle yazýlýr ve her kliþenin baþ tarafýna; (AVRUYA MEBDE'‹NDE) damgasý ile paftanýn adý, dilim orta merdiyeni, dilim geniþliði, küçültme faktörü yazýlýr. Kliþelerin altýnda hesabý yapanýn adý ve imzasý blunur. Zincir, dörtgen, santral veya poligon yöntemi ile bulunan noktalara ait þekil ve hesaplar 1 : 50.000 lik arþiv dosyasýna konur.

B. Abrisler

Madde 91 - Her istasyon noktasý için örneði (½ekil - 13 de) gösterilen biçimde bir abris düzenlenir.

Madde 92 - Abrislere yazýlacak bütün bilgiler kitap harfleriyle ve mürekkeple yazýlýr.

Madde 93 - Abrislere, o istasyonun ölçü özeti, birinci satýrý kuzey doðrultusu için boþ býrakýlmak sureti ile yön sýrasýna göre aynen yazýlýr. Eski noktalarýn yeni abrislerine, eski abristeki bütün bilgiler de geçilir.

Madde 94 - Abrisleri yazýlan noktanýn saða - yukarý deðeri, hangi noktalardan hesap-lanmýþ ise, o noktalarýn adlarýnýn yanýna kýrmýzý kalemle (x) iþareti konur.

Madde 95 - Üzerinde gözlem yapýlan IV. derece noktalarýn abrislerinde bütün doðrultular derece farký gözetilmeksizin yön sýrasýna göre düzenlenir

Madde 96 - Abrise sýra ile aþaðýdaki bilgiler yazýlýr:

a. Abris ön sayfasýnda.
Dilim orta merdiyeni,
Dilim geniþliði,
Küçültme faktörü,
Paftanýn adý (ANKARA Ý 29 - b - 09 - b) gibi,
Noktanýn numarasý, (Numarataj cetvelinden),
Noktanýn adý,
Noktanýn derecesi (Romen rakamý ile)
Ýþaret þekli,
Ýþaret yüksekliði (cm. ye kadar),
Noktanýn saða - yukarý deðerleri (cm. ye kadar),
Noktanýn yer ve iþaret kotu (cm. ye kadar)
Alet yüksekliði (cm. ye kadar),
Kesin yönler,
Dengeli semtler,
Hesapta kullanýlan kenar logaritmalarý,
Düþey açýlar (saniyeye kadar).
Abrisin en altýnda abrisi yazýnýn kimliði ve imzasý ile abrisin yazýldýðý tarih belirtilir.
Abrislerde silinti ve kazýntý bulunmamalýdýr.
b. Abrisin arka sayfasýnda.
Ýstasyon noktalarýnýn yeraltý iþaretlerine iliþkin bilgiler.
Varsa normal biçimde yapýlamayan yeraltý iþaretlerinin þekli.

1 : 25.000 ölçekli haritadan noktanýn yerini gösteren kýsým 6x6 cm. boyutunda kesilir ve abrislerin arkasýna özel yerine yapýþtýrýlýr.

Yararlý not kýsmýna; Protokoldaki gerekli bilgiler yazýlýr.

Madde 97 - Komþu dilime göre hesabý yapýlan noktalarýn abrisleri de yukarýdaki kurallara uyularak düzenlenir.

Madde 98 - Ana dilime göre deðiþmeyen kenar ve düþey açýlar ile arka sayfadaki bilgiler dýþýndaki diðer bütün komþu dilim bilgileri noksansýz yazýlýr. Abrisin altýna kýrmýzý mürekkeple (diðer bilgiler ..... derece dilim abrisindedir) deyimi yazýlarak ana dilime iliþkin abrisin altýna eklenir.

C. Özet çizelgeleri:

Madde 99 - Nirengi Deðerleri Özet Çizelgeleri, aþaðýda saptanan biçimde düzenlenecektir.

a. Özetin kapaðýnda:

1 : 5.000 ölçekli paftanýn adý (ANKARA Ý 29 - a-01-c) gibi,

Dilim orta meridyeni, dilim geniþliði, küçültme faktörü.

1: 5.000 ölçekli paftanýn yerini belirleyen 1 : 5.000 ölçekli pafta indeksi.

1 : 50.000 ölçekli indeks paftanýn köþe noktalarýnýn derece cinsinden enlem ve boylam deðerleri.

1 : 5.000 ölçekli paftanýn köþe noktalarýnýn enlem ve boylamlarýný gösteren þema.

1 : 5.000 ölçekli paftanýn köþe koordinat deðerleri ve kýrmýzý mürekkeple komþu di-limdeki deðerleri,

1 : 5.000 ölçekli paftanýn kenar uzunluklarý (dm. ye kadar)

1 : 5.000 ölçekli paftaya giren noktalarý tanýmaya yarýyan yeterli bilgileri kapsayan þema.

Özetin yazýldýðý gün, yazanýn kimliði ve imzasý ile kontrolla sorumlu yetkilinin kimliði ve imzasý bulunur.

b. Özetin içinde:

Özete noktalar; numarasý, adý saða - yukarý deðeri, kotu ve kontrol uzunluklarý belirtilmek suretiyle derece ve sýra numarasýna göre ve dereceler arasýnda birer satýr boþ býrakýlarak yazýlýr.

Bir satýr boþ býrakýldýktan sonra "pafta dýþý noktalar" damgasý basýlarak paftaya en çok 350 m. uzaklýkta bulunan noktalar, derece ve numara sýrasýna göre evvelce belirtilen bilgileri ile pafta dýþý nokta olarak yazýlýr.

Özete yazýlacak nirengi noktalarýnýn hava iþareti, nirengi noktasý betonundan 100 cm. den daha uuzakta ise; hava iþaretinin koordinatý nirengi koordinatýnýn, hava iþareti kotu da nirengi kotunun altýna kýrmýzý mürekkepele yazýlýr.

Madde 100 - Nivelmanla kot verilen nirengi noktalarýnýn kotlarý kýrmýzý mürekkeple yazýlýr ve altýna ayný mürekkeple (Niv.) kýsaltýlmasý konur.

Madde 101 - Genellikle her paftada bir III. derece nirengi noktasý bulunduðundan ve bu nokta ilk sýraya yazýlacaðýndan, paftada bu noktaya ait kontrol uzunluðu yazýlmaz.

Pafta içindeki IV. dereceler için, önce pafta içindeki istasyon noktasýndan sonra pafta dýþýndaki istasyon noktalarýndan olan uzaklýklarý kontrol uzunluðu olarak yazýlýr. Bu uzunluklarýn yazýlýþýnda çýkýþ esasýna dikkat edilir. Çýkýþ alýnan noktalar pafta kenarlarýndan 350 m. den daha uzaksa kontrol uzunluðu yazýlmaz.

Kontrol uzunluðu olmayan noktalara (kontrol uzunluðu yoktur) deyimi yazýlýr.

Yeralatý iþareti standart þekli ve boyutlarý ile belirtilir. Standart þekil dýþýnda yapýlmýþ yeraltý iþareti varsa, bu özel olarak ayrýca belirtilir ve yanýna numarasý yazýlýr.

Madde 102 - 1 : 5.00 ölçekli paftanýn komþu dilim özeti ayrýca yazýlmayýp, komþu dili-me iliþkin bilgiler, ana dilim özetine ayrý bir renkle (yeþil) yazýlýr.

D. Deðer Çizelgeleri

Madde 103 - Deðer çizelgelerine 1 : 5.000 ölçekli paftanýn içine giren nirengi noktalarýnýn numaralarý, adlarý, saða - yukarý deðerleri ile kotlarý daktilo ile derece ve numara sýrasýna göre yazýlýr ve bunun altýna "dengeli kesin deðer" damgasý vurulur. Bu çizelgeye ayrýca deðerlerin kullanýlma koþullarýný belirtine bir not eklenir.

E. Yatay ve Düþey açý Planlarý

Madde 104 - Hesaplardan sonra son þeklini almýþ bulunan yatay ve düþey açý ölçü ve hesap planý, her 1 : 50.000 lik pafta için ayrý olmak üzere 1 : 50.000 ölçeðinde hazýrlanýr.

Bu plâna, I., II., III., IV. derece noktlar, koordinatlarý ile konur ve abrislerdeki doðrultular çizilir, noktalarýn çýkýþlarý doðrultu renginde birer okla belirtilir.

Madde 105 - Plân üzerindeki çalýþmalar aþaðýda tesbit edilen esaslara göre yapýlýr.

a. Yatay açý ölçü ve hasap plâný.

4 er cm. aralýkla çizelecek koordinat hatlarýyla saða -yukarý deðerleri vermiyen renkli,

1 : 50.000 lik pafta köþelerini gösteren küçük dairelerde pafta kenarlarý 1/4 mm. kalýnlýðýnda siyah çini.

Plânýnýn baþlýk yazýsý siyah çini,

Noktalarýn derecelerini gösteren özel iþaretler ve üstlerine yazýlacak numaralar siyah çini,

I. II derece doðrultularý 1 mm. kalýnlýðýnda siyah çini,

III. derece doðrultularý 1/4 mm. kalýnlýðýnda karmen renkli,

IV. derece doðrultularý ince olarak sarý renkli,

Þehir kasaba ve köyleri gösteren 5 mm. çapýndaki daire içinin tarýnmasý ve saðýna yazýlacak isimler vermiyon renkli.

Þose, demiryolu siyah çini,

Nehir, göl ve sahiller mavi renkli, mürekkeple belirtilir.

b. Düþey açý ölçü ve hesap plâný.

Ýstasyon noktalarýnýn derecelerini gösterir iþaretler ve üstündeki numaralar siyah çini mürekeple çizilir.

Birden baþlamak üzere derece iþaretlerinin altýna kot çýkýþ sýra numarasý karmen renkli, mürekeple yazýlýr.

Nivelman verilen noktalarýn içleri karmen renkle doldurulur.

Kot kontrol noktalarýnýn içleri sarý ile doldurulur ve ayný renkle ok konur.

Yararlanýlan I nci derece nivelman noktalarý küçük dikdörtgen þeklinde siyah çini mürekkeple çizilip, içerisi karmen renkle doldurulur ve numarasý yazýlýr.

Yükselti açýsý ölçülen doðrultular 2/3 mm. kalýnlýðýnda karmen renkle çizilir.

Bu plânda yalnýz istasyon noktalarý ile üzerine âlet kurulmuþ IV. derece nirengi noktalarý gösterilir ve çýkýþ doðrultularý karmen renginde oklarla belirtilir.

F. Teslim Edilecek Belgeler:

Madde 106 - Aþaðýda yazýlý belgeler bir teslim çizelgesi ile birlikte, arþivlenmek üzere ilgili kýsma teslim edilir.

Madde 107 - Belgeler 30 lik dilim esasýna göre ve her 1 : 50.000 lik pafta için ayrý ayrý düzenlenir.

Madde 108 - Her 1 : 50.000 lik pafta içinde bulunan gözlem karnaleri bir bantla sarýlarak üzerine o 1 : 50.000 lik paftanýn adý ve içinde bulunan 1 : 5.000 lik paftalarýn adlarý yazýlýr.

Nokta protokollarý 1 : 50.000 lik olarak bu bandýn altýna konur.

Her 1 : 50.000 lik paftanýn hesap kliþeleri pafta ve numara sýrasýna göre dosyalanýr ve adý yazýlýr.

Madde 109 - Dosyalar her 1 : 50.000 lik pafta için ayrý olmak üzere aþaðýdaki sýraya göre düzenlenir.

Muþamba üzerine 1 : 50.000 ölçekli yatay ve düþey ölçü planý,
Yapýlan bütün iþe ait teknik rapor
Yeni nivelman hattýna ait nivelman özel çizelgesi
Pafta sýrasýna göre nirengi deðerleri özet çizelgesi
Pafta dýþý noktalara ait deðer cetveli
Numara sýrasýna göre abrisler

Ýki dilime göre hesap yapýlmýþsa, komþu dilime ait hesap kliþeleri, deðer cetvelleri, esas dilimdeki eþlerinin altýna konur.

Bu sýraya göre hazýrlanan belgeler ilgililer tarafýndan incelenir, yönetmeliðe uygun olduðu anlaþýldýktan sonra ilgili kýsma teslim edilir, Yapýlan 1 : 5.000 lik iþler teslim alan kýsmýn tarafýndan yýlýna göre indeks üzerine iþaretlenir.

VII. Nirengi Yerine Kullanýlacak Hassas Poligonlar

Madde 110 - Görüþ koþullarý nirengi yapýmýna elveriþli bulunmayan aðaçlýk, sazlýk ve buna benzer arazide nirengi yerine geçebilecek nitelikte hassas poligon yapýlýr.

Madde 111 - Hassas poligon güzergahlarýnýn her iki ucu III. derece nirengi noktalarýna baðlanýr.

Madde 112 - Hassas poligon kenarlarý 750 metreyi geçmemeli, olanaklar içerisinde birbirine eþit uzaklýkta ve kýrýlma açýlarý 200 grad dolayýnda olmalýdýr. Hassas poligon kenar sayýsý 14'ü geçmemelidir.

Madde 113 - Hassas poligon noktalarýna yer üstü iþareti yapýlmaz. Bu noktalarýn yer altý tesisi, hava iþareti ve numaralanmasý aynen IV ncü derece nirengilerde olduðu gibi yapýlýr.

Madde 114 - Hassas poligon noktalarýndaki gözlemler jalonlara veya sehpa üzerine konmuþ hedeflere yapýlýr.

Madde 115 - Hassas poligonlarda yatay ve düþey açýlar 2 þer dizi, kenar uzunluklarý ise 1 : 10.000 sýhhat verecek elektro - optik uzunluk ölçü aletleriyle en az 3 kez ölçülür. Bu ölçüler arasýndaki fark:

ds = 0.003 Karekök(s + 0.0001). s den fazla uzunluðu.

s = m. cinsinden poligon kenar uzunluðu,

ds = m. cinsinden

Madde 116 - Ölçülen kenarlar, deniz yüzeyine ve GAUSS - KRUGER projeksiyonuna indirgenir. Buna iliþkin düzeltme.

Vs = a. s formülüyle hesaplanýr.


Burada a = y-2 / 2r2 - H / r olup

y ölçü sahasýnýn dilim orta meridyeninden olan ortalama uzaklýðý

r ortalama dünya yarýçapý (6370 km.)

H Ölçülen kenarýn deniz yüzeyinden olan ortalama yüksekliðidir.

Deniz yüzeyine ve GAUSS - KRUGER projeksiyonuna indirgenmiþ kenar (Hesapta kullanýlacak kenar).

S = s + Vs dir.

a deðeri cetvel halinde gösterilmiþtir.

Madde 117 - Açý kapanma hata sýnýrý:

fB = 2c0 -¯n dir. n= kýrýlma açýsý sayýsý

Açý kapanma hatalarý, poligon açýlarýna eþit olarak daðýlýr. Bölünmede geri kalan fark, kenarlarý en kýsa olan kýrýlma açýsýna eklenir.

Madde 118 - Poligon uzunluðu kapanma hata sýnýrý:

fx = (XSON - XÝLK) -[S. cos åa]

fY = (XSON - XÝLK) -[S. sin a]

fs = - f2x+f2y formülü ile hesaplanýr.

Buradaki kapanma hatasý,

fs = 0,005 -¯ snýrý içinde kalmalýdýr.

Madde 119 - Poligon koordinat kapanma hatalarýna ait düzeltmeler, koordinat kapanma hatalarýnýn kenar uzunluklarý ile doðru orantýlý olarak daðýlmasý ile saðlanýr. dx = fx/ . S ; dY = (fy/ ). S

VIII. Merkez Dýþý Gözlemlerin Merkeze Çevrilmesi ve Zemin Noktalarý

Madde 120 - Herhangi bir nedenle nirengi noktasý dýþýnda yapýlan gözlemlerin nirengi noktasýna indirgenemeleri için gerekli olan, merkez dýþý nokta ile nirengi noktasý arasýdaki uzaklýk, milimetre incelikle ve ayarlý þeritle iki kez ölçülür.

Bu uzaklýk doðrudan doðruya ölçülmesine imkan olmayan hallerde iki üçgen yardýmýyla ve yine milimetre incelikte hesaplanýr. Bu amaçla kurulan üçgenlerin hiçbir açýsý 30 graddan küçük olamaz. Üçgenlerin birer kenarlarý ayarlý iki ayrý çelik þeritle gidiþ-dönüþ olarak ölçülür.

Madde 121 -Minare, paratoner kule gibi üzerine alet kurulamayan her nirengi noktasý için bir zemin noktasý tesis edilerek bu noktalarýn koordinatlarý hesaplanýr.

Madde 122 - Zemin noktasý ile nirengi noktasý arasýndaki uzunluk 120 nci madde de açýklandðý þekilde tesis edilecek iki üçgen yardýmý ile ve kontrollu olarak hesaplanýr. Bu noktadan ayrýca iki nirengi noktasýna da açý gözlemleri yapýlýr.

Madde 123 - Zemin noktasý ve tesis edilen üçgenlerin diðer noktalarýn zemin tesisleri, nirengi zemin tesislerinin ayný olmalýdýr. Ayrýca nirengi noktalarýnýn bulunduðu cami veya binanýn duvarýna, çapý 26 mm. ve uzunluðu 10 cm. olan demir bir sigorta röperi tesis edilir.

Minare þerefeleri ve teraslar üzerindeki gözlem yapýlan noktalar, boylarý 5 cm. ve çaplarý 15mm. lik bir bronzla "Çimento harcý ile" taban seviyesinde tespit olunur.

Madde 124 - Sigorta röperlerinin koordinatlarý bir üçgen üzerinde hesaplanýr ve kontrol saðlamak için ayrýca sigorta röperi ile zemin noktasý arasý çelik þeritle iki kez ölçülür.

Madde 125 - Bütün merkeze indirgeme ve zemin noktasý tesisi için gerekli yardýmcý açýlar iki dizi olarak teodolitle ölçülür.

Madde 126 - Tesis edilen bütün zemin noktalarý, þerefe ve teraslardaki bronzlar ve sigorta noktalarý için, nirengi ve poligonlarda olduðu gibi, birer röper ölçü krokisi düzenlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Nivelman Ýþleri

Madde 127 - 1 : 5.000 ölçekli haritasý yapýlacak bölgeye, belirli nivelman noktalarýndan baþlanarak kot taþýnýr.

Madde 128 - Nivelman ölçülerine baþlamadan önce , bilinen nivelman noktalarý arasýnda, kontrol ölçüleri yapýlýr. Bu kontrolda aranan doðruluk en az 20mm . x-L olmalýdýr.

Bu sonuç bulamadýðýndan, kontrol ölçüleri, bu sonuç bulununcaya adar, bilinen diðer noktalar arasýnda, tekrarlanýr.

Madde 129 -Kot taþýma güzergahý, bölgenin 1 : 5.000 ölçekli nirengi seçimi yapýldýktan sonra, tespit edilir.

Bu kot taþýma güzergahlarý gidiþ - dönüþ olmak üzere iki defa ölçülür. Aranan doðruluk en az 40 mm. x -¯L olmalýdýr.

Bu güzergahlarýn iþ bölgesine gelinceye kadarki kýsmýnda, ençok 5 Km.de bir köprü ve menfez gibi belirli tesisleri veya bunlara yakýn yerlere (þekil 21 a veb) de görüldüðü biçimde nivelman noktasý yapýlýr.

Bu nivelman noktalarýnýn yerleþme bölgelerinde cami, okul ve çeþme gibi kamuya ait tesisler yanýna yapýlmasý tercih edilmelidir.

Yapýlan her nivelman noktasýnýn kolayca bulunabilmesi için, (þekil 22 a ve b) de görüldüðü gibi, nokta ayrýntýlý bir kroki ile tanýmlanýr.

Madde 130 - Bölge içinde nirengi noktalarýna kot vermek için seçilecek ara nivelman poligon güzergahlarý 30 Km. yi aþmamalýdýr.

Madde 131 - Nivelmanla kot verilecek noktalarýn yeraltý iþaretleri nivelman ölçülerine baþlamadan en az 4 gün önce yere gömülür.

Madde 132 - Nivelman ölçüleri uygun hava koþullarýnda yapýlýr.

Madde 133 - Miralarýn alete olan uzaklýklarý olanak ölçüsünde eþit olmalý ve bu uzaklýk en fazla 75 m. yi geçmemelidir.

Madde 134 - Hergün ölçüye baþlamadan aletin kolimasyonu kontrol edilir. 50 m. de 2 mm. den fazla olan kolimasyon düzeltilir. Miralarýn düzeçleri kontrol edilir ve gerekli düzeltmeler yapýlýr.

Madde 135 - Ölçü sýrasýnda mira, pabuç üzerine konmadan önce pabuç iyice bastýrýlýr. Kumsal ve çok yumuþak arazide miranýn tutulacaðý yer sertleþtirilir ve çökme nedeniyle doðacak hatalar önlenir,

Madde 136 - Nivelman karneleri sabit kalemle iki kopya olarak yazýlýr. Karnelerde si-linti, kazantý yapýlmaz.

Madde 137 - Her nivelman noktasýnda ölçüye baþlanýrken yeni bir sayfa açýlmalýdýr. Her sayfanýn hesabý bittikten ve bir bölüme ait hesaplar, sonucu sayfada toplandýktan sonra bulunan deðerler sonuç hanesine geçirilir.

Madde 138 - Nivelman defterlerindeki hesaplar ve nivelman poligon kapanmalarý ve bir üst yetkili tarafýndan kontrol edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Havadan fotoðraf alýmý ve foto laborativar iþleri

I. Havadan Fotoðraf Alýmý

Madde 139 - Hava fotoðrafý alým plânlarý 1 : 25.000 ölçekli haritalar üzerinde hazýrlanýr. 1 : 25.000 ölçekli haritalar bulunmadýðý hallerde bu plân, daha küçük ölçekli haritalar üzerinde hazýrlanabilir.

Madde 140 - Hava fotoðrafý alým plânlarýnda, uçuþ kolonlarý renkli kalemle çizilir, kolonlarýn baþ ve sonlarý iþ bölgelerini birer pafta taþacak þekilde sýnýrlandýrýlýr. Deniz yüzeyinden olan uçuþ yükseklikleri ileri bindirme miktarý ve her kolon için hesaplanan fotoðraf adedi kolonlarýn baþ ve sonlarýna yazýlýr.

Madde 141 - Uçaðýn deniz yüzeyinden yüksekliði ile yer yüzünden olan ortalama yüksekliði aþaðýdaki formüllere göre hesap edilir.

Mb =1/mb =c/hg ; hg = mb x c ; Ho = Hg + hg

Mb = Fotoðraf ölçeði.

mb= Fotoðraf ölçeði paydasý.

c = Kamera objektif merkezi ile fotoðraf düzlemi arasýndaki uzaklýk (Kamera odak uzaklýðý)

hg = Uçaðýn yeryüzünden ortalama yüksekliði.

Ho = Uçaðýn deniz yüzeyinden yüksekliði (Uçuþ yüksekliði)

Hg = Arazinin deniz yüzeyinden ortalama yüksekliði (Uçuþ kolonu boyunca alýnacak arazi noktalarýna ait yükekliklerin aritmetik ortalamasý)

Arazinin kolon boyunca deniz yüzeyinden olan ortalama yüksekliðine giren yükseklikler arasýnda büyük farklar olmasý halinde, ayný kolonda farklý fotoðraf ölçeðine meydan vermemek bakýmýndan bu tür kolonlar yükseklik farký 300 m. yi aþmamak üzere bölümlere ayrýlýr ve uçuþ buna göre yapýlýr.

Madde 141 - Uçaktaki altimetreyi, deniz yüzeyinden olan kesin altimetrik deðere yakýn bir deðere baðlayabilmek için uçulan bölgenin barometrik basýncý uçaðýn altimetresine baðlanýr ve Computer air Navigation (Seyrisefer hesaplayýcýsý) dan elde edilen düzeltme miktarý getirilir.

Madde 142 - 1 : 5.000 ölçekli S. T. harita yapýmý için fotoðraf alýmlarý:

a. 152/230x230 mm. formatlý kamerayla kuzey-güney yönünde 1 : 14.000 ölçeðinde, doða - batý yönünde 1 : 16.000 ölçeðinde,

b. 115/180x180 mm. formatlý kamerayla, kuzey -güney yönünde 1 : 17.000 ölçeðinde, doðu - batý yönünde 1 : 21.000 ölçeðinde,

c. Sýk mekûn ve çok dik arazi kesimlerinde 210 /230x230 mm. formatlý kamerayla en az 1 : 16.000 ölçeðinde olmalýdýr.

Madde 143 - Havadan fotoðraf alýmýnda:

a. Ýleri bindirme:
1. Havuz yöntemi ile nirengi yapýmýnda % 60,
2. Dizi yöntemi ile nirengi yapýmýnda % 90,
3. Hava nirengisi yapýmýnda % 90.

b. Yan bindirme:

1. Yan bindirme ise yaklaþýk olarak % 30 olmalýdýr.

Madde 144 - Kýyýlar veya yabancý memleket sýnýr bölgelerinde yapýlacak uçuþlarda ayrýca kýyýya veya sýnýra paralel % 90 ileri bindirmeli ek kolonlar uçulur. Bu fotoðraflarda kýyý ve sýnýr içinde kalan kara parçalarý fotoðraf boyutlarýnýn % 70 ini kaplamalýdýr.

Madde 145 - Kýymetlendirmeyi olumsuz yönde etkileyecek gölge, görüntü engellemesi gibi nedenlerin önlenmesi bakýmýndan; fotoðraf alýmý için uygun metorolojik koþul, mevsim ve zaman seçimi yapýlýr.

Madde 146 - Havadan fotoðraf alýmýnda, hava kamerasýnýn optik ekseni ile düþey doðrulu arasýndaki açý, ortalama ± 5 'ý geçmemelidir.

Madde 147 - Bulutlu veya bulut gölgeli resimler bir iþ bölgesinin % 10 unundan fazla olmamalýdýr.

Madde 148 - Kolon açýðý veya herhangi bir nedenle meydana gelen fotoðraf açýklarý ayný cins kamera ile tamamanmalýdýr.

Madde 149 - Her uçuþ mevsiminden önce hava kamera ve kasetlerinin bakým, kontrol ve test uçuþlarý yapýlýr ve durumlarý alet sicil formlarýnda gösterilir.

Madde 150 - Havadan fotoðraf alýmýnda kullanýlan kamera ve diðer aletlerin her üç yýlda bir fabrika seviyesinde bakým, tamir ve ayarlarý yaptýrýlmalýdýr.

Madde 151 - Havadan fotoðraf alýmýnda, kýymetlendirme beklenen duyarlýðýn saðlana-bilmesi için, en uygun hava filmleri kullanýlýr. Poz müddeti ve diyafram, arazinin belirgin renkleri, kontraslarý, kullanýlan filtre, ýþýk þiddeti vb. etkenler gözönünde tutularak saptanýr.

II. Foto Laboratuvar Ýþleri

Madde 152 - Pozlanan hava filmleri nemden ve sýcaktan koruyan özel kutulara yerleþtirilerek en kýsa zamanda banyo edilmek üzere foto - laboratuvara gönderilir.

Madde 153 - Kullanýlan fotoðraf gereçleri, en az aþaðýda belirtilen niteliklerde olmalýdýr.

a. Hava filmleri, topoðrafik polyester veya benzeri bazlý ve kullanýlma süresi geçmemiþ olmalýdýr.

b. Diapozitif camlar, 2 - 2.4 mm. kalýnlýðýnda ve emilizyonlu yüzün düzgünlüðü ± 10 mikron, diapozitif filmler polyester bazlý ve 0.18 - 0.20 m. kalýnlýðýnda olmalýdýr.

Madde 154 - Kýymetlendirmeye en uygun diapozitiflerin elde edilmesi için, gerekli diapozitif cam veya polyester bazý diapozitif plaka film seçilir ve kontak baskýlar, teknik koþulara uygun olarak yapýlýr.

Madde 155 - Kýymetlendirme için alýnan hava filmleri veya diapozitif kartlar:

a. Fotoðraf kalitesi ve ölçeði,
b. Görüntü kaymasý ve paralaksý,
c. Hava iþaretleri ve kamera markalarý
d. Ýleri ve yan bindirme miktarlarý,
e. Kolon açýðý ve bulut gölgeleri,
f. Fotoðraflarda açýsal sapmalar, saptanan sýnýrlar içerisinde kalýp kalmadýðý kontrol edilir.

Bu sýnýrlarý aþan fotoðraf alýmlarý, ayný uçuþ mevsimi içinde yenilenir.

BEÞÝNCÝ BÖLÜM
Kýymetlendirme ve Çizim Ýþleri

I. Kýymetlendirme Ýþleri

A. Kýymetlendirme Aletleri

Madde 156 - 1 : 5.000 ölçekli S. T. Harita, klâsik biçimde stereoskopik kýymetlendirme yapan ya da yarý veya tam otomatik aletlerle yapýlýr.

Bu aletlerde X ve Y hareketlerini alet masasýna iletme düzeni mekanik diþli ve çubuklar yardýmýyla veya elektriksel, alet masasýndaki kalem hareketi ise ortogonal olmalýdýr.

Madde 157 - Alette fotoðraf taþýyýcýlarýna verilecek açýsal hareketler en az:

Dönüklük (kapa) (k) ± 15g

Öne eðiklik (ø) ± 5g

Yana eðiklik (w) ± 5g olmalýdýr.

Madde 158 - Aletin fotoðraf taþýyýcýlarý ve genel mekanik-optik sistemi 230x230 mm. boyutundaki hava fotoðraflarýnýn kýymetlendirilmesine uygun ve yeterli olmalýdýr.

Madde 159 - Aletin görüþ sistemi optiði, en az 6 defa büyütme gücünde olmalýdýr ölçü markasý büyüküðü ise 0.04 mm. den küçük olmamalýdýr

Madde 160 - Kýymetlendirme aletleri odak uzaklýðýný 0.01 mm. incelikli baðlayabilme olanaðýna ve odak uzaklýklarý farklý hava kameralarý ile alýnmýþ fotoðraflarýn kýymetlendirilmesini saðlacak tertibata sahip olmalýdýr.

Madde 161 - Objektif hatasý ± 10 mikrondan fazla olan hava kemaralarý ile alýnmýþ fotoðraflarýn kýymetlendirilmesinde bu hatayý giderici düzeltme plakalarý veya benzeri aksesuar kullanýlmalýdýr.

Madde 162 - Alet masasý çizim alaný en az 100 x 100 cm. boyutunda olmalýdýr.

Madde 163 - Gerek alette ve gerekse alet masasýnda konum ölçümü maksadiyle ± 0.02 mm. incelikle deðer elde etmeðe elveriþli X ve Y gösterge sayaçlarý bulunmalýdýr.

Madde 164 - Aletlerin bakým kontrol ve ayarlarý genel olarak günlük, haftalýk, aylýk ve yýllýk olmak üzere bu amaçla hazýrlanmýþ özel yönergesine göre yapýlýr. Alýnan sonuçlar, her alet için ayrý ayrý düzenlenen sicil dosyalarýna geçirilerek arþivlenir.

B. Kullanýlacak Malzeme

Madde 165 - Kýymetlendirmede boyut deðiþtirilmesi en az olan tabaka film veya cam plakalar kullanýlýr. Bunlar siyah - beyaz veya renkli olabilirler.

Madde 166 - Çizim altlýðý olarak, boyut deðiþtirmesi en az olan kazýma tabakalý veya saydam plastik levhalar kullanýlýr.

Madde 167 - Kýymetlendirme için, paftalar nirengi deðerleri özet çizelgesindeki bilgilere göre koordinetoðraf aletinde açýlýr.

Madde 168 - Koordinetoðraf aleti, noktalarý ± 0.1 mm incelikle koyabilecek nitelikte olmalýdýr.

C. Kýymetlendirme Esaslarý

Madde 169 - Modellerin relatif ayarlarý, mevcut yöntemlerden herhangi biri ile deneysel olarak veya hesapla yapýlýr. Kýymetlendirmenin gereken incelikte yapýlabilmesi için, ayardan sonra model köþelerinde kalan paralaksa yaklaþýk olarak 1/3 ölçü markasý çapýnda (± 0.02 mm.) den fazla olmamalýdýr.

Madde 170 - Relatif ayarýn yapýlmasý, anþluz ayar (ekleme ayar) yöntemiyle yürütüldüðünde açýsal deðerlerin, ± 10g ý aþmamasý gerekir.

Madde 171 - Yataylama ayarý mevcut nirengilerden uygun olan 3 ü seçilerek yapýlýr ve diðer noktalarla kontrol edilir. Ayarýn tamamlanmasýndan sonra modele giren bütün nirengi noktalarýnda okunacak yükseklik farklarý ± 60 cm. yi aþmamalýdýr.

Madde 172 - Mevcut nirengi noktalarýnýn sayýsý o modelin yataylama ayarý için yeterli olmadýðý hallerde komþu modellerden nokta taþýyarak yataylama ayarý yapýlabilir. Ancak taþýnan noktalarla yataylama ayarý yapýlmýþ modellerden diðer komþu modele nokta taþýyarak üçüncü modelin ayar ve kýymetlendirilmesi yapýlmamalýdýr.

Madde 173 - Baz ayarý, model içine giren nirengi noktalarýndan mümkün olduðu kadar birbirinden uzak iki nokta seçilerek yapýlýr. Bu iki nokta arasýnda uyum saðlandýktan sonra diðer nirengi noktalarýnda da kontrol yapýlýr. Bütün nirengi noktalarýnda bu uyum ± 0.3 mm. içinde kalmalýdýr.

Madde 174 - Model sahasý içinde deniz, göl veya kapatýlmýþ sýnýr bölgeleri gibi stereo görüþ saðlamayan yerlerin bulunmasý halinde bu modelin kýymetlendirilebilmesi için stereo görüþ saðlanan kýsýmlar toplam model alanýnýn % 70 inden az olmamalýdýr.

Madde 175 - Kýymetlendirme, plânimetrik detay ve eþ yükseklik eðrisi olmak üzere ayný nitelikte iki ayrý pafta üzerine yapýlýr.

Madde 176 - Plânimetrik detay çizim altlýðýna pafta köþe noktalarýyla nirengi noktalarý konur ve bu noktalarýn numara ve yükseklikleri, kitabe bilgileri ve diðer kitabe dýþý bilgiler yazýlýr.

Eþ yükseklik eðrisi çizim altlýðýna ise; yalnýz pafta köþe noktalarý konur.

Madde 177 - Kýymetlendirmeye detay çizim altlýðý ile baþlanýr ve bu yönetmeliðe ekli özel iþaretlere göre ve model kenarlarýndan 1,5 cm. içerdeki alaný kapsayacak þekilde yürütülür.

Madde 178 - Eþ yükseklik eðrileri, beþ metrede bir devamlý olarak, gerekli görülen yerlerde veya arazinin topoðrafik yapýsýna göre ikibuçuk metrede bir, kesik - kesik olmak üzere çizilir.

Madde 179 - Özellik gösteren tepe ve kokurdanlarla, çok düz olan arazilerde; beþ metrelik eþ yükseklik eðrileri arasýndaki haritadaki mesafe 4 cm. den fazla olan yerlerde, 4 cm. ilâ 8 cm. de bir ve mümkün mertebe belirli karekteristik noktalara aletle desimetreye kadar kot okunur.

Madde 180 - Kot okunan yerler, detay olmayan bölgelerde 1 mm. boyutunda bir çapraz-la, detay kavþaklarýnda bir nokta ile belirtilir.

Kot noktalarý ve rakamlarý eþ yükseklik eðrisi paftasýnda (kalýbýnda) bulunur ve doðu-batý istikâmetinde yazýlýr.


Madde 181 - Her bir modelin kýymeetlendirilmesi tamamlandýktan sonra kýymetlendirme alet operatörü tarafýndan o model için genel bir kontrol yapýlýr. Bunun dýþýnda o paftanýn kýymetlendirilmiþ komþu paftalara kenar uyumu da alette saðlanýr.

Madde 182 - Kýymetlendirme âlet operatörleri, kýymetlendirdikleri her bir model için, bir ayar protokolu düzenlenir. Bu protokolda kýymetlendirme tarihi, modeli teþkil eden fotoðraf numaralarý, yaný sýra grafik olarak nirengi noktalarý daðýlýmý, yataylama ve baz ayarlarý için seçilen nirengi noktalarý ile yataylama ayarý sonunda bütün nirengi noktalarýnda ölçülen yükseklik farklarý yazýlarak gösterilir. Kýymetlendirmeye iliþkin, belirtilmesinde yarar görülecek özel durumlar varsa not edilir.

Madde 183 - Kýymetlendirilmesi tamamlanan paftalar çizim iþlemine baþlayýncaya kadar inceliklerinin korunabileceði özel dolaplarda saklanýr.

II. Çizim iþleri <ð align=justify>Madde 184 - 1 : 5.000 ölçekli S. T. haritalarýn çizimi, bu Yönetmeliðe ekli özel iþaretlere göre yapýlýr.

Madde 185 - Paftalar; detay ve eþyükseklik eðrilerini ayrý ayrý göstermek üzere, iki pafta (kalýp) halinde ve birbirine uyumu saðlanarak çizilir.

Madde 186 -Kazýnabilir plâstik tabaka üzerine çizim kalýnlýklarý kontrol edilmiþ metal uçlarla yapýlýr.

Madde 187 - Çizim saydam plâstik tabaklar üzerine yapýldýðýnda, paftanýn asetat veya polyester bazlý olmasýna göre gereken özel mürekkep kullanýlýr.

Madde 188 - Beþ ve ikibuçuk metrelik eþyükseklik eðrileri 0.1 - 0,16 mm. kalýnlýðýnda çizilir.

Ýkibuçuk metrelik eþyükseklik eðrileri 0.5 cm. boyunda ve 1 mm. aralýklarla olmak üzere kesik çizgilerle gösterilir.

Madde 189 - Eþ yükseklik eðrileri 25 metrede bir kalýn olarak çizilir. Bu kalýnlýk 0.2 - 0.25 mm. dir.

Madde 190 - Çizim aþaðýda bahsedilen esaslar çerçevesinde yapýlýr.

a. Kural olarak pafta çizimi, kýymetlendirilen detay ve eþ yükseklik eðrilerinin kurþun kalem izlerine tam uyularak yapýlýr.

b. Eþ yükseklik eðrileri, paftalar üzerinde de; þose, geniþ hamyol, Demiryolu, nehir, kanal, ark, hendek ve benzeri gibi çift hatlý detaylarý kesemezler. Bu detaylarýn kenarlarýna ve Þev'lerin üst ve alt sýnýrlarýna dayanýrlar.

c. Eþ yükseklik eðrileri, paftalar üzerinde binalarý kesemezler. Binalarla, duvarlarla veya diðer baþka detaylarla sýnýrlanmýþ tesviyeli düzlüklerden geçirilemezler, bu sýnýrlara dayanýrlar.

d. Eþ yükseklik eðrilerinden kalýn olarak çizilmiþ olanlara, bu eþ yükseklik eðrisinin kotunu bildiren rakkam yazýlýr.

Rakkamlar; baþý arazinin yükselen meylini gösterecek þekilde ve ortalama her 100 cm2 alan içinde bir adet olmak üzere, eþ yükseklik eðrisi içinde býrakýlacak aralýða yazýlmalýdýr.

e. Çizimi tamamlanan paftalar komþu paftalarla kenarlaþtýrýlýr.

f. Çizimi tamamlanan paftalara 1 : 25.000 ölçeki haritalardan ve nirengi arazi çalýþmalarýndan elde edilen bilgilerden yararlanýlarak, yerleþme yerlerinin isimleri ile diðer mevki ve dere, tepe isimleri yazýlýr.

ALTINCI BÖLÜM
Bütünleme Ýþleri


Madde 191 - Bu yönetmelik esaslarýna göre yapýlan 1 : 5.000 ölçekli standart topoðrafik haritalarda mevcut bilgilerden baþka gerek duyulabilecek ek bilgiler haritayý kullanan kuruluþlarca kendi amaçlarýna uygun olarak bütünlenir.

YEDÝNCÝ BÖLÜM
Çoðaltma ve Daðýtým


Madde 192 - 1 : 5.000 öçeklii standart topoðrafik haritalar esas olarak iki renkli olarak (Plânimetrik detay siyah, eþ yükseklik eðrileri sebye) üretilir. Gerektiðinde plânimetrik detay veya eþ yükseklik eðrileri ayrý ayrý olmak üzere üretilebilirler.

Madde 193 - 1 : 5.000 ölçekli S.T. harita ve bilgilerinin elde edilmesi ve kullanýlmasý, Bakanlar Kurulunun 2/6/1973 gün ve 7/6526 sayýlý kararý ile yürürlüðe girmiþ bulunan yönetmelik hükümlerine göre yapýlýr.

SEKÝZÝNCÝ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme


Madde 194 - Bu yönetmelikte deðiþiklik yapýlmasý, maddelerin yorumlanmasý, yeni maddelerin eklenmesi veya bazý maddelerin çýkarýlmasý, teklif üzerine, Baþbakanlýk (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünü tedvirle görevli Devlet Bakanlýðý) ile Milli Savunma Bakanlýðýnýn yetkili temsilcilerinin ortak kararý ile yapýlýr.

Madde 195 - Bu yönetmelik Resmi Gazete'de yayýmý tarihinden yürürlüðe girer. (17 Ocak 1976 gün ve 15417 sayýlý Resmi Gazetede yayýnlanmýþtýr.)

Madde 196 - Bu yönetmeliði Baþbakanlýk (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünü tedvirle görevli Devlet Bakanlýðý) ile Milli Savunma Bakanlýðý yürütür.