ÝÞ KAZASI DURUMUNDA HAKLARIMIZ VE YAPILMASI GEREKENLER

Başlatan THE RISING, 03 Kasım 2013, 15:07:39

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

THE RISING

 
Ýþ Kazasý Nedir?
Ýþ kazasý iþçinin, iþyeri alaný içerisinde, iþyeri dýþýnda veya iþverenin iþyeri dýþýndaki bir iþinde meydana gelen ve iþçiye zarar veren olaydýr.

Bir olayýn iþ kazasý sayýlabilmesi için iþçinin bedenen zarara uðramasý mý gerekir?
Hayýr, iþçinin iþ kazasýndan bedenen zarar görmesi gerekmez. Ýþ kazasýna baðlý ruhsal rahatsýzlýklar da iþ kazasý kapsamýna girer.
Ýþçinin kendi iþi dýþýnda bir iþten dolayý iþyeri dýþýndayken baþýna bir kaza gelirse iþ kazasýndan sayýlýr mý?
Evet. Eðer patron iþçiyi herhangi bir iþ için iþyeri dýþýna göndermiþ ve kaza o iþin yapýlmasý sýrasýnda meydana gelmiþse bu olay iþ kazasý olarak deðerlendirilebilir.

Ýþ kazasý sadece çalýþýrken meydana gelen kazalarý mý kapsar?
Hayýr. Ýþçiler patronun tuttuðu bir araç ile iþlerine gider gelirken veya bir iþyerinden patronun emri doðrultusunda iþyeri dýþýndaki baþka bir iþe giderken yolda baþlarýna gelen herhangi bir kaza da iþ kazasý olarak deðerlendirilir.

Bir iþ kazasý olduðunda iþçi bundan hemen zarar görmeyip sonradan rahatsýzlýk ortaya çýkarsa ne yapýlabilir?
Bir olayýn iþ kazasý olarak sayýlmasý için iþçinin olay anýnda hemen bir zarara uðramasý þart deðildir. Kaza anýnda bir belirti görülmeyebilir. Ancak sonradan ortaya çýkan bedeni ve ruhi rahatsýzlýklarýn kazaya baðlý olduðu doktor raporu ile tespit edilirse, üzerinden yýllar geçse bile, bu kaza da iþ kazasý olarak deðerlendirilir.

Ýþ kazasýna uðrayan iþçinin sigortalý olup olmamasý önemli midir?
Hayýr. Ýþ kazasý geçiren iþçi sigortasýz bile olsa baðlý bulunduklarý SSK’ya yapýlan bir baþvuru ile sigortalý iþçilerin yararlandýklarý bütün haklardan faydalanabilirler.

Ýþ kazasý olduðunda ilk ne yapýlýr?
Ýþ kazasý olduðunda iþveren hemen bölgedeki zabýtaya (savcýlýk, jandarma veya karakol) bilgi vermek zorundadýr. Eðer patron bu görevini yapmýyorsa iþçiler de bu bildirimi yapabilir.

Daha sonra ne yapýlýr?
Zabýtadan sonra kaza hemen, bir dilekçe ile, SSK Bölge Müdürlüðü’ne bildirilir.

Olayýn iþ kazasý olup olmadýðýna kim karar verir?
SSK Bölge Müdürlüðü’ne baþvurulduktan sonra SSK hemen olay yerine müfettiþlerini göndermek zorundadýr. Müfettiþlerin tuttuðu rapora göre olayýn iþ kazasý olup olmadýðýna karar verilir.

Eðer olay iþ kazasý ise ne olur?
Olay iþ kazasý ise, iþçinin tedavisi yapýlýr. Tedavisi süresince geçici iþ göremezlik ödeneði ödenir. Maluliyet durumu varsa tespit edilir. Ve maluliyet durumunun %10’un üzerine çýkmasý ile maluliyet aylýðý baðlanýr.

Ýþ kazasý nedeniyle baþka nerelere baþvurulmalýdýr?
SSK Müdürlüðü’nün yaný sýra Bölge Çalýþma Müdürlüðü’ne de baþvurmak gerekir. Bölge Çalýþma Müdürlüðü kendi müfettiþlerini göndererek iþ kazasýný ve taraflarýn kusur oranlarýný tespit eder.
Müfettiþlerin incelemesi esnasýnda iþçiler nelere dikkat etmelidir?
Müfettiþlerin kaza yeri incelemelerinde kazaya uðrayan iþçi eðer orada olabilecek durumda ise mutlaka bulunmalýdýr. Eðer kazazede iþçi bulunamýyorsa olayý gören iþçi arkadaþlarý mutlaka müfettiþlere bilgi vermelidirler. Ayrýca müfettiþ raporlarýna kazayý gören iþçiler tanýk olarak isimlerini yazdýrmalýdýr.

Ýþçiler baþka nelere dikkat etmelidirler?
Patronlar genellikle iþ kazasý sonrasýnda, kazaya uðrayan iþçi sigortasýzsa, kazayý gizlemek için, kazazede iþçiyi SSK’ya ait olmayan bir hastaneye götürmektedir. Çoðunlukla da özel hastane ve devlet hastanesi tercih edilmektedir.

Bunun ne sakýncasý var, özel hastane daha iyi deðil mi?
Hayýr. Eðer kaza ciddiyse ve uzun süreli tedavi gerekiyorsa ilk olarak özel hastaneye getirilmiþ bir kazazede iþçinin tedavi masraflarýný SSK derhal ve tamamen ödemeyebiliyor. Patronun da ortada býrakmasý durumunda hastane, tedavi masraflarýný iþçinin ödemesini talep ediyor. Bu açýdan en doðrusu kaza sonrasýnda derhal en yakýn SSK Hastanesine baþvurulmalýdýr.

Kaza sonrasý, kazazede iþçinin dinlenme süresi ne kadardýr?
Kaza sonrasýnda iþçinin ne kadar istirahat edeceðine SSK Hastaneleri karar verir. SSK tarafýndan verilen istirahat süresince iþçinin iþten atýlmasý mümkün deðildir. Ýstirahat süresinin iþçinin ihbar süresini 6 hafta geçmesi durumunda ise iþveren iþçiyi ancak tazminatlarýný vererek iþten çýkartabilir.

Ýþ kazasý sonrasýnda iþçi iþverene karþý ne yapabilir?
Ýþçinin iþ mahkemelerine baþvurarak maddi ve manevi tazminat davasý açmasý en uygun yoldur.


SÝGORTASIZ ÇALIÞTIRILMA DURUMUNDA YAPILMASI GEREKENLER VE HAKLARIMIZ

Sigorta nedir, ne iþe yarar?
Sigorta, çalýþma hayatý boyunca, çalýþmasýný engelleyecek her türlü (iþ kazasý, hastalýk, doðum,) beklenmedik duruma karþý iþçinin güvence altýna alýnmasýdýr. Sigorta ayrýca iþçinin çalýþarak geçirdiði uzun yýllardan sonra emekli olduðunda asgari insani koþullarda yaþamasýnýn garanti edilmesidir. Kapitalist düzenin iþçilere vahþice sömürmesi karþýsýnda iþçiler zamanýnda isyan edip sigortalý çalýþma hakkýný elde etmiþler ve bu haklarýný devletlerin anayasalarýna yazdýrarak kalýcý hale getirmiþler.

Ýþçileri ilgilendiren kaç türlü sigorta vardýr?
Ýþçileri esas olarak ilgilendiren sigortalar þunlardýr: a) Hastalýk Sigortasý b) Analýk Sigortasý c) Ýþ kazasý Sigortasý d) Emeklilik Sigortasý e) Ölüm Sigortasý

Bu sigortalardan faydalanmak için ne yapmamýz gerekiyor?
Sigortadan faydalanmak için öncelikle bir iþyerinde çalýþmak gerekiyor. Ýsteyen dýþardan prim ödeyerek de “Ýsteðe Baðlý Sigortalýlýk” hakkýndan yararlanabilir. Ancak bu sigortanýn haklarý daha sýnýrlýdýr.

Ülkemizde kaç türlü sigorta sistemi var?
En büyükleri Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), Emekli Sandýðý ve Bað-Kur. Bunlar kamu kuruluþlarý. SSK iþçilere, Emekli Sandýðý devlet memurlarýna, Bað-Kur esnaf ve serbest çalýþanlara hizmet veriyor. Bunlarýn dýþýnda bir de özel sigorta kuruluþlarý var. Onlar da kendilerine ek sigorta yaptýracak kadar parasý olan vatandaþlara hizmet veriyor.

SSK nasýl çalýþýyor?
SSK, Emekli Sandýðý gibi deðil. Aslýnda ayný özel sigorta gibi çalýþýyor. SSK iþçilerden ve patrondan prim topluyor. Bu primler karþýlýðýnda da iþçilerin sigorta ihtiyaçlarýný karþýlýyor. Dolayýsýyla SSK aslýnda iþçilerin kendi parasýyla kurulmuþ bir kurum. Ama iþçiler bunu genellikle devletin (bir) bedavadan sunduðu bir avantaj gibi düþünürler. Bu doðru deðil. SSK iþçilerin parasýyla kurulmuþtur. Ýþçilere hizmet vermek zorundadýr.

Sigortalý çalýþmak zorunluluk mu?
Evet. Ýþçiler çalýþmaya baþladýklarý andan itibaren SSK’lý olarak çalýþmak zorundadýrlar. Bu yasal zorunluluktur.

Bu nasýl oluyor?
Patron iþçiyi iþe baþlatmadan 1 gün önce SSK’ya bildirmek zorundadýr. Ayrýca iþçi her ihtimale karþý sigortaya (Ben þu iþyerinde çalýþmaya baþladým) diye, 1 ay içerisinde kendisi bildirimde bulunabilir. Ýþçinin buna hakký vardýr.

Patronlar deneme süresi diye birþeyden bahsediyorlar. Bu nedir?
Deneme süresi bir iþçinin iþyerine ve iþine uyum saðlayýp saðlayamayacaðýnýn anlaþýlmasý için geçen süredir. Ancak bunun sigortayla bir ilgisi yoktur. Patronlar iþçileri sigortasýz çalýþtýrmak için “Hele bir deneme süresini görelim de ona göre” derler. Patronlarýn bu tutumu yasa dýþýdýr ve iþçileri kandýrmak ve oyalamak içindir. 2 aylýk bir iþ için bile bir iþyerine girseniz patron yine sizi iþe girmeden 1 gün önce SSK’ya bildirmek ve sigortalý çalýþtýrmak zorundadýr.

Ýþe baþladýk, sigortalý olduðumuzu nereden anlayacaðýz?
Patron sizin çalýþmaya baþladýðýnýzý bir bildirim formuyla sigortaya bildirir. Bu formda sizin imzanýz olmasý gerekir. Eðer ilk defa sigortalý iseniz, size üzerinde sizin fotoðrafýnýzýn olduðu bir sigorta kartý vermeleri gerekir. Ayrýca patronun düzenlediði “Sigorta Bildirim Formu”nun bir örneðini size vermek zorundalar. Bu formda sigorta kurumunun formu aldýðýna dair kaþesi olur.
Sigortalý olduk diyelim, peki sigortamýz ödeniyor mu nereden bileceðiz?
Patron her ay bir önceki ayýn sigorta bildirgesini SSK’ya verip parasýný ödemek zorunda. Ödenen primlerin kimlere ait olduðu da bu bildirgede yazýlý. Ýþveren bu bildirgeyi görünür bir yere asmak zorunda. Ýþçi gidip oradan bakabilir. Ya da artýk internet imkaný var. Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý’nýn www.calisma.gov.tr internet adresinden sigorta sicil numaranýzý girerek kendi durumunuzu görebilirsiniz. Fakat bu sitede son 4 aylýk primleriniz henüz iþlenmemiþ olabilir.
Bir de patronlar (girdi-çýktý) yapýyorlarmýþ. Bu nedir?
Patronlar hiçbir zaman sigortalý iþçi çalýþtýrmak istemezler. Çünkü onlar için iþçi bir maliyet hesabýdýr sadece. Ýþçileri genellikle insan olarak bile görmezler. Bana kaça mal olacak diye düþünürler. Bu yüzden (nasýl) bir iþçi için verdiði her kuruþ ona büyük acý verir. Yasalarýmýza göre 1 yýl çalýþan bir iþçi kýdem tazminatý hakký elde eder. Patronlar iþte bu hakký vermemek için ya iþçiye bir çamur atarlar ve tazminatsýz iþten atmanýn yollarýný ararlar ya da iþte bu (girdi-çýktý) denilen üç kaðýtçýlýðý yaparlar.

Nasýl yapýyorlar bunu?
Patron, 1.yýlý dolmaya yakýn iþçilerin listesini yapar. Bunlarý daha 11 aylýkken iþyerinden ayrýlmýþ gibi sigortaya bildirir. Sonra keyfince tekrar iþe yeni girmiþ gibi sigortasýný yapar. Bu arada iþten ayrýlýrken veya yeniden sigortalý olurken gerekli evraklarda iþçinin imzasý yerine sahte imzalar kullanýr. Böylece iþçi kýdem tazminatý hakký dolmadan iþten ayrýlmýþ da sanki yeniden girmiþ gibi olur. Kuþkusuz patron bunlarý kendisi yapmaz. Personel müdürlüðünde, muhasebede çalýþan büro elamanlarýna yaptýrýr bunu. Buralarda çalýþanlarýna imalatta çalýþanlarýndan her zaman üç kuruþ daha fazla verir ki patronun yaptýðý her türlü ahlaksýzlýða göz yumsunlar.

Bunu neden yapýyorlar?
Amaçlarý kýdemi artan iþçilere kýdem tazminatý ödememek ve sigorta primi maliyetinden kurtulmak. Patron hem tecrübeli iþçiyi çalýþtýrmayý ister, hem de ona kýdem tazminatý ödemek istemez. Kýdem tazminatý biriken iþçiyi patron sevmez. Örneðin 10 sene çalýþan bir iþçiyi patron çýkarmak istiyor. Ona 10 yýllýk kýdem tazminatý ödemek zorunda. Ama 10 yýlda 5 kere girdi çýktý yapsa ve en sonuncusunu da 1 yýl önce yapsa. Ona 1 yýllýk tazminat öder. Ýþçi itiraz edince de “Yasal olarak yapacak bir þeyin yok. Git mahkemeye baþvur” der. Ýþçi de mahkemeye güvenmediði için 10 yýllýk kýdem tazminatý alabilecekken patronla pazarlýða girer. Patronun da beklentisi budur zaten. Ona üç beþ kuruþ da sus payý verir, mesele kapanýr. Ýþçi hakkýný aramazsa tabii…!

Bir de sigortalarýmýzý eksik yatýrýyorlarmýþ, bu nasýl oluyor?
Sigorta primi belli bir oran üzerinden yatýrýlýyor. Brüt ücretin yaklaþýk %14’ü iþçiden %20’si patrondan sigorta primi olarak kesilir. Ancak patron düþük prim ödemek için iþçinin maaþýný bordroda düþük gösterir. Örneðin 500 milyon alan iþçinin maaþýný bordroda asgari ücretten göstererek hem sigorta primini düþük öder hem de vergisini düþük öder, vergi kaçýrýr yani.

Patron bunu kendisi için yapýyor. Bunun iþçiye ne zararý var?
Ýþçinin emekli maaþý ve emeklilik ya da iþten ayrýlma sýrasýnda alacaðý kýdem tazminatý sigortaya bildirilen ücreti üzerinden oluyor. Bu nedenle sigortaya düþük bildirim demek iþçinin çok az kýdem tazminatý ve emeklilik maaþý almasý demektir. Ayrýca Ýþsizlik Sigortasý’ndan faydalanýrken de bordroda yazan ücrete bakýlýyor. Bu uygulama iþçilere yapýlan en büyük haksýzlýklardan biridir. Bir iþçi yýllarca çalýþýyor bir bakýyor ki, üç kuruþ kýdem tazminatý üç kuruþ emekli maaþýyla bir baþýna kala kalmýþ…

Peki, iþçiler sigortalý olmadýklarýný, girdi-çýktý yapýldýðýný ya da sigortalarýnýn eksik ödendiðini anladýlar. Ne yapacaklar?
Bunu öðrenen iþçi hemen Bölge Çalýþma Müdürlüðü’ne ve SSK Bölge Müdürlüðü’ne baþvuracak. Bunun üzerine bu resmi kurumlar müfettiþlerini göndererek iþyerinde inceleme yaparlar.

Müfettiþler geldi, patron dedi ki;”Ben bu adamý tanýmýyorum, yalan söylüyor.” Ýþçi orada çalýþtýðýný nasýl i
ispatlayacak?
Burada en önemli kanýt çalýþma arkadaþlarýdýr. Arkadaþlarýný tanýk olarak gösterebilir. Bir de iþçiler iþyerinde
kendilerine verilen her türlü belgeyi mutlaka saklamalýdýrlar. Bir fazla mesai çizelgesi, nöbet kaðýdý, maaþ zarfý vb. aklýnýza ne gelirse mutlaka saklayýn. Bu tür þeyler önemsiz gibi görülebilir ama ilerde bir sorun olduðunda mahkemede çok iþe yararlar.

Sonra ne olur?
Müfettiþler iþçiyi haklý bulurlarsa fazla sorun olmaz. Bu raporla patrondan bu eksikliði gidermesi istenir, gidermezse iþçi iþ mahkemesine dava açar. Ýþten çýkartýldýktan sonraki 5 yýl içinde bu davayý açma hakký vardýr. Mahkeme büyük olasýlýkla iþçiyi haklý bulur ve patrondan bütün kayýplarýný geri alýr. Ama diyelim ki, patron müfettiþleri ikna etti ya da müfettiþler görevlerini düzgün yapmadýlar. Ýþçinin bu durumda da mahkeme hakký kaybolmaz. Bu sefer elindeki bütün kanýtlarla yine mahkemeye baþvurabilir.
Peki, iþçi patronu þikayet edecek ama þöyle bir durum var. Þimdi sigortalý çalýþacaðýz veya bir haksýzlýðý gidereceðiz diye iþimizden mi olacaðýz. Patron kendisine dava açan bir iþçiyi iþte tutmaz ki. Ýþçinin yine eli kolu baðlý olmayacak mý?

Her þeyden önce bu iþçinin kendi kararý. Ýþçi haksýzlýða boyun eðmemeli. Çünkü iþçi bütün hayatý boyunca çalýþmak zorunda. Böyle haksýzlýklar karþýsýnda boyun eðerek çalýþtýðý sürece ne çalýþtýðýnýn bir kýymeti oluyor ne de geleceðe bir yatýrým yapabiliyor. Ayrýca bu durum karþýsýnda yasal bir güvencesi de var. Yasa diyor ki; eðer bir iþçi patronunu herhangi bir nedenle dava etmiþ ve patron bu dava etme olayýndan sonra iþçiyi iþten çýkarmýþ ise bu “kötü niyetli” bir davranýþtýr. Ýþveren bu “kötü niyetli” davranýþ karþýlýðýnda diðer yasal haklarýnýn yanýnda ihbar tazminatýnýn 3 katý kadar “kötü niyet tazminatý” öder.
B Ý L G Ý   G Ü Ç T Ü R