BALE - Türkiye Tarihi

Başlatan THE RISING, 11 Mart 2012, 14:08:01

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

THE RISING

11 Mart 2012, 14:08:01 Son düzenlenme: 21 Mart 2012, 19:10:19 OKTAY1907
    BALE - TÜRKÝYE TARÝHÝ                  
                                 
tanýmý :
ý-seyircilere sunulmak üzere hazýrlanmýþ, müzikli ya da müziksiz, bir ya da birçok dansçý   tarafýndan yorumlanan koreografi düzenlemesi.         
                  
ýý- koreografik gösteriler (özellikle klasik bale gösterileri) sunan topluluk.
      
Türkiye'de bale ilk olarak Beyoðlu'ndaki Naum Tiyatrosu'nda, daha sonra baþka tiyatrolar (güllü agop, concordia, amphi, varyete, tepebaþý, verdi vs.), Avrupa'dan bale topluluklarý getirterek, halka açýk ilk bale gösterilerini düzenlediler. bu gösteriler, ilÂn ve afiþlerde kimi zaman açýkça bale kimi zaman da "ayak oyunu" diye adlandýrýlmýþtý.
Rus bale öðretmeni Lydia Krassa Arzumanova 1921'de Ýstanbul'da bir bale stüdyosu açtý. burada yetiþtirdiði dansçýlarla ilk gösteriyi, 1931'de Tepebaþý'ndaki casa d'italia'da sundu. Ayný topluluk, müziðini A.Adnan Saygun'un yazdýðý "bir orman masalý" adlý yapýtý, 1944'de Arzumanova'nýn koreografisi ile sundu. Türkiye'nin ilk resmÎ bale okulunun açýlmasý için Londra'daki Sadler's wells ballet'in yöneticisi ninette de valois 1947'de ülkemize davet edildi.
Ýstanbul Yeþilköy'de ilk bale okulu açýldý. Okul 1950'de Ankara'ya taþýnarak Devlet konservatuvarýna baðlandý. Konservatuvar öðrencileriyle gerçekleþen ilk bale müziðini U. Cemal Erkin'in yazdýðý, De Valois'in koreografisini yaptýðý "Keloðlan"dýr (1950). O dönemde Ýstanbul'daki tek konservatuar olan Belediye Konservatuarý'nda ise bale bölümü, Macar göçmeni "Olga Nuray Olcay" tarafýndan kuruldu.
1959'da kurulan Ýstanbul Þehir Operasý'nýn dansçýlarýný da Rezzan Abidinoðlu yetiþtirdi.   
Ankara Devlet Operasý baðýmsýz bir birim olduktan sonra gerçekleþtirilen ilk bale gösterisi, Manuel da Falla'nýn "büyüleyen aþk" adý altýnda bir bölümü sahnelenen "el amor brujo"sudur. Bu gösteri "salome" adlý operayla birlikte sunuldu.    
Tek baþýna ve eksiksiz olarak gerçekleþtirilen ilk bale "coppelia" oldu.         
Konusuyla ve müziðiyle Türk olan bir bale gerçekleþtirmeyi, henüz bir Türk koreograf yetiþmediðinden de Valois üstlendi ve Ferit Tüzün'ün "Anadolu Suiti" adlý orkestra yapýtý üzerine ilk önemli Türk balesi'ni yarattý:  "Çeþmebaþý".       
Bunu, yine De Valois'in kareografilediði "sinfonietta" (müzik Nevit Kodallý'nýn 1966) ve Güney Afrika'lý Richard Glasstone'un kareografilediði "hançerli haným" (müzik Bülent Tarcan'ýn 1966)
ilk Türk koreograf Sait Sökmen'in ilk yapýtý ise "çark" (müzik Maurice Ravel'in)1968'de sahnelendi.
Sait Sökmen'in, A. Adnan Saygun'un keman konçertosu üzerine, G. Dilmen'in ayný adlý oyunundan yararlanarak hazýrladýðý "kurban" adlý bale, müziði, konusu, koreografisi kýsaca herþeyi ile ilk yerli bale olacaktý. fakat A. Adnan Saygun'un müziðini çekmesi üzerine müziksiz olarak sahnelenince bu defa ilk yerli bale olma özelliði Oytun Turfanda'nýn "pembe kadýn"ýna geçti. Müziðini N.KÂzým Akses'in yazdýðý pembe kadýn ilk kez 1973'te sahnelendi.   
Daha sonra  özgün koreograflar düzenlendi. bunlar arasýnda;            
çoðul - Duygu Aykal                           
yoz döngü ve güzelleme - Oytun Turfanda                  
Hürrem sultan - Oytun Turfanda                     
çeþitlemeler ve denge - Aysun Aslan                  
gökkuþaðý - Beyhan Fowkes                        
maskeler - Nasuh Barýn                        
                                 
Çark - ilk Türk koreograf                        
Çark : Sait Sökmen'in balesi. Maurice Ravel'in yaylý çalgýlar dörtlüsü üzerine koreografilenmiþ yapýtýn dekor ve kostümlerini Osman Þengezer hazýrladý. ilk kez 1969'da Ankara'da sahnelendi. Orkestrayý Alan Abbott yönetti. Baþrolleri dönüþümlü olarak Oðuz Özlem-Ayla Ünal ve Altan Tekin-Deniz Olgay yorumladý. ilk Türk koreografýn ilk yapýtý olarak Türk bale tarihine geçen çark, Sökmen'in diðer iki yapýtýyla (kurban, çift üç) birlikte, Ankara Devlet Tiyatrosu çaðdaþ bale topluluðu'nca 1970/71 sezonunda yeniden sahnelendi.


Written by  OKTAY1907
B Ý L G Ý   G Ü Ç T Ü R